الشيخ محمد آصف المحسني
117
متافيزيك از نظر رئاليزم يا معارف اسلامى از نگاه علم وفلسفه (فارسى)
اتقان است كه فوق آن مرتبه ، بالاتر ممكن نباشد : و نتيجهى اين بحث - البته پس از اقامهى دلائل عقلى و علمى بر آن - اين مىشود كه جهان امكانى بر آخرين درجهى اتقان و مصلحت و منفعت و نهائى ترين مرتبهى دقّت و محكمى استوار است كه بالاتر از آن اتقان صنعى ، ممكن است چنانچه ذات مقدس واجب الوجود كمال لايتناهى است كه فوق آن كمالى تصور نمىگردد . ما براى اثبات اين ادعاى خود ( حكمت در افعال ) دلائل ذيل را ذكر ميكنيم : ( 1 ) خداوند به تمام جهات نقص و عيب و به همه جهات حسن و كمال هر فعلى دانا و عالم است و بر ايجاد آن فعل بهر نحويكه خواسته باشد قدرت و توانائى دارد ، و هيچ داعى شهوانى و غضبى ندارد ، زيرا خداوند جسمانى نيست . وقتى خداوند بخواهد موجودى را ايجاد كند و امر دائر شود كه آن را بر وجه ناقص خلق كند يا بر وجه كمال و يا بر وجه كاملتر ( اكمل ) قطعا شق سوم تعيين مىشود و خداوند آن را بطور اكمل ايجاد خواهد كرد و اين موضوع در تجربيات روزانهى ما مشهود است اگر بناء شد كه ما كارى را بتوانيم بيكى از سه قسم انجام دهيم آيا عقلا و فطرتا مىشود قسم ناقص يا كامل را اختيار كنيم ، يا اينكه بضرورت عقل و فطرت فعل خود را بر قسم سوم ( كاملتر ) صادر مينمائيم ؟ وقتى ما با اين ضعف عقل و علم چنين باشيم بطور قطع واجب