الشيخ محمد آصف المحسني
111
متافيزيك از نظر رئاليزم يا معارف اسلامى از نگاه علم وفلسفه (فارسى)
ولى معنى انحصار مذكور نه اينست كه براى خداوند متعال ديگر صفتى نيست ، بلكه شايد از جهت حل مشكلاتى باشد كه در تحقيق اين صفات موجود است . و گرنه صفات ثبوتيهى خداوند خيلى زياد است ، و ميزان كلّى آن چيزى است كه فوقا به آن اشاره شد . ( 2 ) صفات سلبيه : هر وصفى كه مستلزم نقصى در ذات و يا در كارهاى حضرت خداوند ( ج ) باشد ، صفات سلبيه ناميده مىشود . مانند اينكه : خداوند جسم نيست ، محتاج نيست ، شريك ندارد ، ظالم نيست ، عبث كار نيست و . . . « 1 » . صفات ثبوتيه دو نوع مىباشد . ( 1 ) صفات ذاتيه ( 2 ) صفات فعليه صفات ذاتيه اوصافى است كه براى ذات واجب الوجود ثابت است و ممكن نيست كه واجب الوجود بدون آن صفات باشد مانند حيات ، علم قدرت ، و در تفسير صفات ذاتيه ، دو نظريه مشهور را ذكر ميكنيم . فلاسفهى اماميه معتقدند صفات ذاتى خداوند عين ذات مقدسهى او يمباشد علم و قدرت و حيات او نفس ذات و حقيقت اوست و جز در عالم مفهوم ذهنى ، تغايرى بين ذات و صفات نيست . يعنى در خارج
--> ( 1 ) ما در اينجا مباحث عدل را در صفات سلبيه ادغام نموديم .