الشيخ محمد آصف المحسني
96
متافيزيك از نظر رئاليزم يا معارف اسلامى از نگاه علم وفلسفه (فارسى)
بر وجود خداوند حكيم و عليم و قدير و مدبّر خاتمه ميدهيم و ببعضى از براهين فلسفى فكر شما را معطوف ميداريم . ( 3 ) فلسفه و اثبات وجود خداوند . ( دليل اوّل ) واجب الوجود كه وجود او عين ذات او است ، در وجود خود محتاج بسبب و علّتى نيست نفس محال نبودن او دليل بر وجود خارجى او مىباشد . ما توضيحى براى اين دليل تحت عنوان خواص واجب در سابق داديم ، خواننده بايد آن را دوباره مطالعه كند ، و اين دليل با اختصاريكه دارد قوىترين اساس را دارا است . ( دليل دوّم ) موجوداتى در خارج محسوساند ، و سابقا دانستيم كه ممكن الوجود در حريم ماهيّت خود فاقد وجود بوده و مفتقر به غير خود است پس بايد واجب الوجودى در خارج باشد تا مصدر و مفيض وجودات ممكنه باشد . ممكن است تصور شود كه وجود هر ممكن بعدى معلول وجود ايجاد ممكن الوجود سابقى باشد ، ولى چون سلسلهء ممكنات تماما مارك امكان را دارند بالاخرة محتاج بافاضه و ايجاد واجب الوجود مى شوند ، و حكم همهء ممكنات حكم يكفرد ممكن در نياز او به مسبب و علّت است . ( دليل سوم ) دليليست معروف بنام دليل وجودى كه از بسيارى از فلاسفهء عرب نقل شده و ملخص آن دليل اينست كه از تصور مفهوم