تفسير سوره مومن « 1 » بازگشت به سوى خدا « إِلَيْهِ الْمَصِيرُ » ( مؤمن : 4 ) ؛ در آيات زيادى از قرآن آمده كه بازگشت انسانها به سوى خدا است ؛ معلوم است كه خدا مكانى ندارد ، و مراد از باز گشت به سوى او كه از خود قرآن ظاهر است ، بازگشت از زنده شدن مردگان و جمع شدن اجزاى بدن‌هاى فرسوده‌ى آنان و تعلق تدبيرى ارواح به آنها و رفتن آنها در ميدان حساب و تعيين مكافات و مجازات است ، تا انسانها مطابق اراده‌ى نافذ خالق شان مناسب با عقايد و اعمال خود به دوزخ و بهشت بروند . از نظر عقلى واقعيت اين است كه : نسبت انسان و همه‌ى مخلوقات زنده‌جان به خداى مجرد از ماده و زمان و مكان ، نسبت ثابت و غير متغير است و نسبت كره‌ى زمين و هر كره‌ى ديگر كه موجودات عاقل مكلف دارد . و كره‌ى ميدان حساب ( محشر ) دوزخ و بهشت به خدا يكسان است ، اين تفاوت‌ها نسبت به خود مكلفين است كه به كره‌اى آفريده‌شده‌اند و از آن‌جا در پايانى كه خالق معين كرده به مقصد ديگر و كرات ديگر مىروند و هيچ ربطى به وجود واجب الوجود ندارد و نسبت مخلوق به خالق به يك حال است قُرب و بُعد ( نزديكى و دورى ) تكوينى ، هيچ مفهومى ندارد همچنان رضاى تكوينى او از همه‌ى مخلوقات وجود دارد ، و آنچه كه از نظر تكوين مكروه خداوند باشد هرگز وجود پيدا نمىكند . اينكه : مىگوييم مؤمن متدين به خدا نزديك است ، در عبادات قصد قربت معتبر است ، كافر ازخدا دور است ، طاعت موجب تقرب به خدا و معصيت مقتضى دورى ازخداوند است

--> ( 1 ) - هفت سوره حواميم مكى ( مؤمن و غافر ، فصّلت ، شورى ، زخرف ، دخان ، جاثيه و احقاف ) . سوره مؤمن و غافر مكى داراى 85 آيه است . وجه تسميه سوره ، به مؤمن به خاطر ذكر مؤمن آل فرعون در آن است و وجه تسميه به غافر ؛ آمدن كلمه‌ى مذكور در آيه‌ى سوم اين سوره است .