3 . معجزه به معناى برهم زدن قانون عليت و سببيت نيست و در كارخانه ايجاد و عوامل سازنده جهان هيچ تناقضى وجود ندارد چون همه موجودات مطابق اراده نافذ و يگانه خداوند در حلقه‌اى هستى داخل مىشوند و بقاء و استمرار آن‌ها نيز زير اثر قدر الهى جريان دارد . معناى معجزه حكومت علل مخفى بر علل عادى آن‌ها مىباشد ؛ بلى ممكن است عده‌اى از پديده ها داراى علل متعدد باشند كه يكى از آن‌ها علت مادى و عادى باشد و ديگرى علت و سبب مادى غير عادى باشد و معجزه گاهى از همين راه صورت مىگيرد ؛ يعنى تقديم علت مادى غير عادى قوى تر ، بر علت مادى عادى . گاهى ايجاد مانع از طريق علل آن ؛ مثلا كسى ، كسى را سيلى مىزند ممكن است محل سيلى فورا توسط دوايى بى حس گردد تا سيلى اثرى بر او نگذارد ؛ يعنى فرد مضروب احساس درد نكند و هكذا . گاهى ممكن است كسى را كه قصد قتل ديگرى را دارد به ايجاد عوارض نفسى منصرف كند بعيد نيست كه همين عامل مانع قصد فرعون از قتل موسى و مانع قصد خليفه عباسى از قتل امام صادق ( ع ) شده باشد . ولى اين نوع اعمال كه به نام اعجاز مشهوراند بسيار به ندرت اتفاق مىافتد و غالبا حركت و اعمال بر موازين قانون سببيت و مسببيت عمومى صورت مىگيرد ، ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ يس : 38 . و چنانچه زياد مىبود نبوت‌ها قابل اثبات نبود و معجزه شكل سبب عادى را به خود مىگرفت و به همين جهت پيشنهاد مشركين و كفار هوس‌باز كه هر روز معجزه مىخواستند پذيرفته نمىشد . فلسفه اين كار به نظر نويسنده كم علم ، رد پيشنهاد معجزات مكرر يك فايده بزرگى براى كفار و مشركين دارد چون وقتى كفار از روى لجبازى معجزاتى مىطلبيدند و سپس ايمان نمى