در كوه به نام يرداغ فعلًا غارى ديده مىشود كه از شهر افسوس فاصله كمى دارد ، غار مذكور وسيع و در آن آثار صدها قبر ديده مىشود 2 - مدّت خواب اصحاب كهف سه صد و نه سال بوده ؛ ولى عبارت قرآن مجيد طبيعى به نظر نمى خورد ، يعنى نفرموده كه سه صد و نه سال ؛ بلكه فرموده سه صد سال و افزون بر آن نه سال ؟ لذا مفسّرين گفته اند كه به حساب سال شمسى سه صد سال و به حساب سال قمرى سه صد و نه سال مىشود ، حتّى مقدارى بيشترى كه به جهت اختصار به حساب نيامده و زيادى سال هاى شمسى بر سال هاى قمرى در حدود يازده روز است روز هاى سال قمرى 354 روز است + 11 365 و چون به ماه و روز و ساعت و مدّت ثبت مشخص نشده در آيه بعدى مى فرمايد : « قُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا » والله العالم بكلامه « 1 » 3 - مطلب مهم اين است كه در اين سه صد سال شمسى كه اصحاب كهف غذا و آب نخورده اند چگونه زنده مانده اند ؟ جواب اين سؤال يا ايراد اين است كه همان گونه كه خواب طويل و عمر دراز فوق العاده بوده غذا و آشاميدنى آن‌ها به مقدار لازم به طور فوق العاده و اعجاز به آنان مى رسيده و همه طرق به طرق مادّى ختم نمىشود ، و خداوند بر هر چيز و هر راه و هر وسيله و سبب قادر است ، و براى يك مسلمان اين سؤال بسيار پيش پا افتاده است ؛ ما امروز از مرتاضان هندو در هند قصه هاى مى شنويم كه اين سؤال را قطع نظر از اعجاز ، تا حدود زيادى در ذهن ما به قبول ممكن - امكان عرفى - مى سازد . از گذشته‌ها مردم خواب زمستانىى پاره‌اى از حيوانات

--> ( 1 ) - قصه اصحاب كهف در كتب آسمانى به جز قرآن مجيد نيامده است چون تاريخ وقوع به مدّتها بعد از ظهور حضرت عيسى بوده است ، و احتمال مى رود كه يك يا دو قرن قبل از اسلام بوده باشد ، و مورخين اروپايى بعد اين داستان را در كتب تاريخ با اختلاف در فروعات مسأله با گفتار قرآن مجيد نقل كرده‌اند .