ذات خشك و مرده و جاهل است ، و تَعالى اللهُ عَن ذلِك . دوّم آنكه آيات قرآن و روايات جميعاً ما را دعوت به ذات حقّ مىكنند در سير و در معرفت ؛ و نهايت سير و وصول و عرفان را عرفان و وصول به ذات حقّ مىدانند ، نه وصول و عرفان به ولىّ أعظم او . سوّم آنكه چرا خود امام و ولىّ أعظم ، امكان عرفان و وصول به ذات أقدس حقّ را دارد و سائر أفراد بشر ندارند ؟ اگر براى او ممكن است براى همه ممكن است ، و اگر براى غير او محال است چگونه براى او ممكن شد ؟ شيخيّه مىگويند : ولىّ أعظم نه ممكن است و نه واجب ؛ مرتبه‌اى است بين إمكان و وجوب . پاسخ آنكه ما مرتبه‌اى بين إمكان و وجوب تعقّل نمىكنيم ؛ همهء مردم ممكن‌اند و غايت سير آنها اندكاك و فناء در ذات حضرت حقّ متعال . چهارم آنكه ولىّ أعظم بايد وجود استقلالى داشته باشد نه تبعى و ظلّى و مرآتى ؛ و گرنه بايد مقصد ذات حقّ باشد . و در اين فرض ، لازمه‌اش شرك و ثنويّت و تفويض و تولّد است ؛ و تَعالى اللهُ عَن ذلِك . إلى غير ذلك از اشكالات و ايراداتى كه بايد مفصّلًا در جاى خود ايراد گردد . « 1 »

--> ( 1 ) - مرحوم حضرت علّامه آية الله مؤلّف أعلى الله مقامه در كتاب « الله شناسى » ج 3 ، مبحث 25 تا 30 و مبحث 35 تا 36 ؛ و همچنين در « امام‌شناسى » ج 5 ، از ص 177 تا ص 195 در مورد عقائد شيخيّه و ردّ آنها مفصّلًا بحث فرموده‌اند - م .