مقدّمات و ترتيب قياساتى است كه به بديهيّات منتهى مىشود ؛ و در اين صورت إنكار آن در حكم انكار ضروريّات و بديهيّات است . مسائل فلسفيّه مسأله را از مقدّمات خطابيّه و شعريّه و مغالطه و مجادله جدا مىكند ، و آن را بر اساس برهان كه مبنى بر وجدانيّات و أوّليّات و ضروريّات و بديهيّات و غيرهاست قرار مىدهد . آيات كريمهء قرآنيّه ما را به تعقّل دعوت مىكند . آيا تعقّل غير از ترتيب قياسات است ؟ علم حكمت ما را به حقائق أشياء ، و سرّ آفرينش ، و عرفان به حضرت بارى تعالى شأنه العزيز و أسماء حُسنى و صفات علياى او ، و مسألهء معاد ، و نظام تكوين ، و ولايت ، و ربط بين أزل و أبد ، و هزاران مسألهء بديع و زندهء جهان هستى و كاخ آفرينش آشنا مىسازد ؛ كه : وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً . « 1 » « و به آن كسى كه حكمت داده شود ، خير بسيارى به او داده شده است . » و دربارهء حضرت لقمان مىفرمايد : وَ لَقَدْ آتَيْنا لُقْمانَ الْحِكْمَةَ . « 2 » « و به تحقيق كه ما به لقمان ، حكمت آموختيم . » و در بسيارى از آيات قرآن وارد شده است كه رسول أكرم

--> ( 1 ) - قسمتى از آيه 269 ؛ از سورهء 2 : البقرة . ( 2 ) - صدر آيه 12 ، از سورهء 31 : لقمان .