عزل كند . نطفه در حقيقت ، مادّه اوّليّه سرشت انسان ( همچون تخم مرغ و يا تخم سيب ) است كه پس از طىّ مراحل و منازلى - كه در ابتداء خاك بوده و بعداً با آب مخلوط شده ، و درجات و مراتبى را در سير استعداد طبعى و طبيعى خود طىّ كرده است - اينك قابليّت آن براى مبدأ تكوين انسان تامّ و تمام شده ، و پس از سير مدارج حركت جوهريّه در رحم ، تبديل به يك انسان كامل مىشود . عزل يعنى اين استعداد و قابليّت قريب به فعليّت را ضايع نمودن ، و مبدأ سرشت و آفرينش يك انسان را كه تا اين سرحدّ پيش آمده است فاسد كردن و نابود ساختن و در بوته اعدام سپردن ؛ و لذا ديديم كه در اين امر طبق روايت وارده در « مجمع البيان » رسول أكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم گفته‌اند : الْعَزْلُ هُوَ الْوَأْدُ الْخَفِىُّ « 1 » يعنى : عزل نمودن ، در حكم و طراز همان زنده به قبر نمودن طفل است . غاية الأمر اين نتيجه در عزل پنهان است ، و در وَأْد آشكارا و ظاهر . مفاسد عزل و خوردن داروهاى ضدّ حيض و ضدّ حاملگى عزل دو ضرر كلّى براى مرد و زن دارد . البتّه ضرر مزاجى و جسمى ، غير از ضررهاى روحى . أمّا درباره مرد ، موجب كسالت اعصاب مىشود ؛ و در اثر تكرار به حدّى ميرسد كه درمانش صعب مىگردد . أمّا درباره زن ، موجب پيدايش مرضى در رحم به نام غدّهء فيبْرُم و أحياناً

--> ( 1 ) ص 19 از همين كتاب و نيز در تعليقه آن آورديم كه اين حديث را حاكم در « المستدرك » ج 4 ، ص 69 با إسناد خود از دختر وهب أسديّه روايت مىكند كه : قالَتْ : وَ سُئِلَ رَسولُ اللَهِ صلَّى اللهُ عَلَيه وَ ءَالِهِ وَ سلَّم عَنِ الْعَزْلِ ، فَقالَ : هُوَ الْوَأْدُ الْخَفِىُّ . در « إحياء العلوم » ج 4 ص 242 از رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم روايت مىكند درباره كسى كه عزل را ترك كرده و نطفه را در جاى خودش استقرار داده است ، كه براى او ثواب كسى است كه از آن جماع متولّد شده و زندگى نموده و در سبيل خداى تعالى به شهادت رسيده است ، و اگرچه از آن جماع بچّه‌اى براى او متولّد نشود . ( أَنَّ لَهُ أَجْرَ غُلامٍ وُلِدَ لَهُ مِنْ ذَلِكَ الْجمَاعِ وَ عَاشَ فَقُتِلَ فِى سَبِيلِ اللَهِ تَعَالَى ، وَ إنْ لَمْ يُولَدْ لَهُ . )