تبرّز و ظهور أبو ريحان بيرونى ، در مسائل فيزيك و هيئت و نجوم اكتشافات أبو ريحان بيرونى در فلكيّات و رياضيّات و مكانيك و ايدروستاتيك ، و محاسبهء ثقل و فشار مايعات و توازن آنها ، و بالا رفتن آبهاى فوّاره و چشمه ها ، و اندازه گيرى محيط زمين بواسطهء عملى كه غربىها آن را قاعدهء بيرونى نامند ، و اختراع بعضى از انواع اسطرلاب ، و كتابهائى را كه در آلات فلكيّه و ستارگان دنباله دار ، و پديده‌هاى جوّيّه ، و جزر و مدّ نوشته است ، و پيدا كردن وزن مخصوص اجسام ، و حدس حركت زمين و احتمال قارّة ديگرى در سائر نقاط ربع مسكون همچون قارّة آمريكا ، و بسيارى ديگر از أمثال اين مسائل ، تماماً از مسائل مهمّى است كه علوم امروزه در فيزيك و رياضى بر آنها نهاده شده است . ترازوى أبو ريحان بيرونى ، و تحقيقات او درباره چاه آرتزين در مقدّمهء كتاب « التَّفهيم لأِوآئل صناعةِ التَّنجيم » آورده است كه : ابو ريحان براى تعيين وزن و حجم مخصوص اجسام ، ترازوئى تازه كه آن را بنام ترازوى أبو ريحان بايد خواند ، اختراع ؛ و بدين وسيله وزن مخصوص عدّه‌اى از اجسام - حدود 16 فقره - را معلوم كرد كه با دقيق‌ترين تحقيقات علماى امروز موافق است . ترازوى ابو ريحان در نظر أهل فنّ دقيق‌تر از ترازوى ارشميدِس است . رساله‌اى هم در نسب ما بين فلزّات و جواهر معدنى در حجم نوشته كه در فهرست مؤلّفاتش مذكور است . در كتاب « الجَماهِر » هم مخصوصاً وزن مخصوص فلزّات و پاره‌اى از أحجار قيمتى را تعيين كرده است . « 1 » چاه آرتزيَن : در « نامهء دانشوران » آورده است كه : در كتاب آثار الباقية ( أبو ريحان )

--> ( 1 ) مقدّمهء « التّفهيم » ص 116 ، به قلم جلال الدّين همائى