السيد محمد حسين الطهراني
377
نگرشى بر مقاله بسط و قبض تئوريك شريعت دكتر عبد الكريم سروش (فارسى)
صراحت آيه بالا « 1 » و آيات ديگرى كه زن و مرد را نزد خدا يكسان محسوب مىكند ، بايد بطلان اين پندار موهون را برملا سازد . تفاوتهاى حقوقى زن و مرد در اسلام ، به هر دليلى باشد ، مسلّماً به اين دليل نيست كه براى آنان ارزشهاى متفاوت در نظر گرفته شده است . كرامت و ارزش از نظر قرآن تنها از آنِ تقوى است و اين عينك اخلاق علمى بر چشم كسانى بوده است كه تفاوت حقوق را جز به معناى تفاوت ارزش ، و تفاوت ارزش را جز بر مبناى تفاوت ساختمان طبيعى نميتوانستهاند تفسير كنند . « 2 » در عبارات فوق ملاحظه مىشود كه چگونه خلط مبحث نموده ، و اختلاف زن و مرد را در انديشهء مفكّرين قرآنى خواسته است بر مبناى اختلاف ارزشى آنها قرار دهد ، و آن را مردود دانسته است ؛ با آنكه سخن ما اصلًا در اين موضوع تفاوت ارزشى نيست ؛ سخن در اختلاف حقوق و احكام و إرث و نفقه و عدم جهاد و قضاوت و حكومت و نظائر آنهاست كه صد در صد اخلاقى و اعتبارى است ؛ و از نظر قرآن بر اساس مسائل علمى و طبيعى مرد و زن ترتيب داده شده است
--> ( 1 ) منظور از آيه بالا آيه ايست كه در صدر صفحه 323 آوردهاند ؛ و آن اينست : يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ . « اى مردم ، ما شما را از نرى و مادّهاى بيافريديم . و شما را در ملّتها و قبيلههاى گوناگون جاى داديم تا با هم طرح آشنائى و الفت افكنيد . همانا هر كس پارساتر است نزد خدا عزيزتر است . و خداوند به اسرار شما دانا و آگاه است . » ( آيه 13 ، از سوره 49 : الحُجرات ) اين آيه ، همانطور كه ميبينيم ، از جهت مقام و ارزش معنوى و طريق پيمودن راه تقوى و قرب حضرت ربّ العزّة ميان مرد و زن فرق نميگذارد ( همچنانكه ميان آقا و خانم با غلام و كنيز فرق نميگذارد ) نه آنكه از جهت احكام و تكاليف و قوانين فرق نميگذارد . و فعلًا مورد كلام ما جهت دوّم است نه جهت اوّل ( 2 ) « دانش و ارزش » ص 323 و 324