السيد محمد حسين الطهراني
323
نگرشى بر مقاله بسط و قبض تئوريك شريعت دكتر عبد الكريم سروش (فارسى)
معناى نموّ دادن است . و أثيم به معناى حامل إثم است كه معناى آن گفته شد . در اين آيه بين دو فقره إرْباءِ صَدقات و مَحْق ربا مقابله داده شده است . ( يعنى به همان ميزانى كه صدقات موجب نموّ و رشد و زيادى و بركت ميشوند ، به همان مقدار ربا و جمع آورى و اندوختن مال از اين طريق موجب مَحْق و زوال تدريجى و فنا و نابودى ميگردد . ) و اين معنى گذشت كه بركت و رشد صدقات اختصاص به آخرت ندارد ، بلكه علاوه بر آنكه موجب منافع و ثمرات و بركات اخروى است ، داراى اثر عامّ و شاملى است كه دنيا را نيز در بر ميگيرد . و همانطور كه شامل آخرت مىشود شامل دنيا نيز ميگردد . و محق ربا نيز لا محاله همينطور خواهد بود . « 1 » جمله وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ أَثِيمٍ « خداوند هيچ كفران نعمت كننده گنهكارى را دوست ندارد » براى بيان علّت موجب شدن ربا براى از بين رفتن بركت و عافيت و اصل مال بطور كلّى است . لطائف آيات وارده در حرمت ربا به نظر آية الله علّامهء طباطبائى ( قدّه ) و معنى اينطور مىشود كه : شخص رباخوار روى نعمتهاى بسيارى را كه خداوند مرحمت فرموده است ، بسيار ميپوشاند ؛ چون وى بر روى طرق فطرى و راههاى ذاتى در زندگى و حيات انسانى پرده ميافكند ، كه آنها عبارتند از طرق معاملات فطرى ، و به احكام كثيرى از عبادات و معاملات مشروع كفر ميورزد ، زيرا او با مصرف كردن مال ربوى در طعام و شراب و لباس و خانهء خود ، بسيارى از عبادات خود را بواسطه فقدان شرائطى كه در آنهاست باطل مىكند . و بواسطه استعمال آن مقدار از مال ربوى كه در دست اوست بسيارى از معاملاتى را كه انجام ميدهد باطل مىكند و ضامن حقّ غير مىشود ، و در موارد بسيارى مال غير
--> ( 1 ) « الميزان » ج 2 ، ص 443