السيد محمد حسين الطهراني
238
نگرشى بر مقاله بسط و قبض تئوريك شريعت دكتر عبد الكريم سروش (فارسى)
« خداوند روح را بر هر كدام از بندگانش كه بخواهد ميافكند ، تا مردم را از روز تلاقى و قيامت بيم دهد . » اين آيات شباهت تامّى به آيات اوّل سوره صافّات : وَ الصَّافَّاتِ صَفًّا * فَالزَّاجِراتِ زَجْراً * فَالتَّالِياتِ ذِكْراً ، و به آيات اوّل سوره مرسلات : وَ الْمُرْسَلاتِ عُرْفاً * فَالْعاصِفاتِ عَصْفاً * وَ النَّاشِراتِ نَشْراً * فَالْفارِقاتِ فَرْقاً * فَالْمُلْقِياتِ ذِكْراً دارد كه آنها هم توصيف ملائكه مأمور به امر خدا را مينمايند كه در مقام امتثال و اطاعت هستند . با اين تفاوت كه آنها فقط توصيف ملائكه حامل وحى را ميكنند ؛ و آيات مورد بحث توصيف مطلق ملائكهء مدبّره امور عالم را مينمايند كه در تدبيرشان به اذن خداوند داراى چنين صفاتى ميباشند . و ما حصل بحث اينست كه : صفاتى كه در اين آيات ( سوره نازعات ) مورد قسم خداوند قرار گرفته است ، قابل انطباق بر صفات ملائكهاى است كه در امتثال اوامرى كه از ساحت عزّ قدس پروردگار به تدبير امور اين عالم مشهود ، به آنها تعلّق گرفته و صادر شده است در تكاپو و حركت ميباشند ، تا جائى كه به اذن حقّ تعالى قيام به تدبير اين امور نمودهاند . ملائكه واسطهء بين خداوند و مخلوقات هستند در بدء و عود در اينجا نيز حضرت آية الله علّامه در ذيل تفسير اين آيات ، گفتارى به عنوان كَلامٌ فى أنَّ الْمَلئِكَةَ وَسآئِطُ فى التَّدْبير دارند ، و ما آن را در اينجا ذكر مينمائيم : آنچه از قرآن كريم بدست ميآيد آنست كه : ملائكه واسطههائى ميباشند ميان خداوند متعال و ميان اشياء ، هم در ناحيه ابتداى خلقت آنها و هم در ناحيه بازگشتشان به سوى حقّ تعالى . و به عبارت ديگر ملائكه اسبابى هستند براى حوادث بر فراز علل و اسباب مادّيّه در عالم مشهود ، پيش از مرگ و انتقال به عالم و نشأه ديگر ، و پس از مرگ و انتقال از اين نشأه . امّا در وقت عود و بازگشت ، يعنى در حالت ظهور آيات و علائم مرگ و