السيد محمد حسين الطهراني
102
نگرشى بر مقاله بسط و قبض تئوريك شريعت دكتر عبد الكريم سروش (فارسى)
« پس بهترين گفتار ، آن سخنى است كه فائده ببخشد . و بدان : خيرى نيست در علمى كه فائده نبخشد . و از علمى كه سزاوار نيست انسان آن را بياموزد ، فائدهاى بهم نميرسد ؛ نه خود انسان و نه ديگرى از آن بهرهاى نمييابد . » راغب اصفهانى در اين مقام ، كلامى دارد كه شايسته تحسين است : او ميگويد : كسى كه قصدش وصول به جوار خداست و نيّتش توجّه به اوست ، همچنانكه خداوند ميفرمايد : فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ « 1 » « پس همگى به سوى خدا كوچ كنيد . » و از همه چيز صرف نظر نموده ، به آستان قدسش پناه بريد ! و همچنانكه رسول أكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم اشاره فرموده است : سَافِرُوا تَغْنَمُوا « مسافرت كنيد تا از سفر غنيمت بيابيد و بهره گيريد ! » سزاوار است كه علوم را به منزله و مثال توشهاى بداند كه براى منازلى كه در سفرش در نظر دارد ، قرار داده است . در اين صورت در هر منزلى فقط بقدرى كه او را به منزل ديگر مىرساند ، از اين توشه تناول مىكند . صاحب علم نيز نميتواند در بدست آوردن جميع علوم و استغراق و اطّلاع و بحث و تفحّص كامل درنگ كند . زيرا مثل تناول بيش از مقدار غذاى لازم را ميماند كه وى را از طىّ طريق به منازل دگر باز ميدارد . آدمى چنانچه تمام دوران حياتش را در فنّ واحدى بگذراند ، باز نميتواند به نهايتش برسد ، و آخر و بُن آن را بدست آرد . « 2 » وسعت علوم موجب انتخاب بهترين آنهاست و همچنين گويد : قيلَ : الْعِلْمُ أكْثَرُ مِنْ أنْ يُحْوَى فَخُذوا مِنْ كُلِّ شَىْءٍ أحْسَنَهُ ! « 3 »
--> ( 1 ) صدر آيه 50 ، از سوره 51 : الذّاريات ( 2 ) « سفينة البحار » مادّه علم ، ج 2 ، ص 219 ( 3 ) در جلد 2 از « غُرر و دُرر » آمُدى با شرح آقا جمال خونسارى در ص 157 به شماره 2174 از آنحضرت آورده است كه : الْعِلْمُ أَكْثَرُ مِنْ أَنْ يُحَاطَ بِهِ فَخُذُوا مِنْ كُلِّ عِلْمٍ أَحْسَنَهُ !