مركز تحصيل عقل كامل و تجرّد خالص بوده است ، با مسكنت علمى و فقر و تهيدستى كمال نفسانى ، حيرت زده و سرافكنده از اينجا كوچش داده‌اند و رختش را به سراى نور ، با چشمان نابينا و گوشهاى ناشنوا بربسته‌اند . اللَهُمَّ إنّى أَعوذُ بِكَ مِن عِلمٍ لا يَنفَعُ از اينجاست كه خاتم رسل حضرت رسول اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم از چنين علوم بيهوده‌اى به خدا پناه ميبرد ، آنجا كه در نيايش و عرض حاجت خود به بارگاه اقدسش معروض ميدارد : اللَهُمَّ إنِّى أَعُوذُ بِكَ مِنْ عِلْمٍ لَا يَنْفَعُ . « 1 » « بار پروردگارا ! من به تو از علم بدون فائده پناه ميبرم » !

--> ( 1 ) اين دعا در جوامع شيعه و عامّه وارد است . شيخ طوسى در « مصباح المتهجّد » طبع سنگى ، ص 53 ، در جمله تعقيبات نماز عصر ذكر نموده است كه : ثُمَّ تَقولُ : اللَهُمَّ إنّى أعوذُ بِكَ مِنْ نَفْسٍ لا تَشْبَعُ وَ مِنْ قَلْبٍ لا يَخْشَعُ وَ مِنْ عِلْمٍ لا يَنْفَعُ وَ مِنْ دُعآءٍ لا يُسْمَعُ - الدُّعآء . و راغب اصفهانى در « محاضرات » ج 1 ، ص 35 آورده است : قالَ النَّبىُّ صَلَّى اللَهُ عَلَيْهِ ( وَ ءَالِهِ ) وَ سَلَّم : أشَّدُ النّاسِ عَذابًا يَوْمَ الْقِيَمَةِ عالِمٌ لا يَنْتَفِعُ بِعِلْمِهِ . وَ قالَ عَلَيْهِ السَّلامُ : أشَّدُ النّاسِ نَدامَةً عِنْدَ الْمَوْتِ الْعُلَمآءُ الْمُفَرِّطونَ . وَ قالَ صَلَّى اللَهُ عَلَيْهِ ( و ءَالِهِ ) وَ سَلَّم : اللَهُمَّ إنّى أعوذُ بِكَ مِنْ عِلْمٍ لا يَنْفَعُ ، وَ قَلْبٍ لا يَخْشَعُ ، وَ عَيْنٍ لا تَدْمَعُ ، وَ نَفْسٍ لا تَشْبَعُ ؛ وَ أعوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ هَؤُلآءِ الارْبَعِ . « بار پروردگارا ! من پناه ميبرم به تو از علمى كه نفع نرساند ، و از قلبى كه خشوع نداشته باشد ، و از چشمى كه اشك نبارد ، و از نفسى كه سير نگردد ؛ و من پناه ميبرم به تو از شرّ اين چهار صفت . » و حاكم در « مستدرك » ج 1 ، ص 104 سه روايت مختلف ، دو تا با سند خود از أبو هريره و يكى از أنس ، روايت مىكند كه : كانَ رَسولُ اللَهِ صَلَّى اللَهُ عَلَيْهِ ( وَ ءَالِهِ ) وَ سَلَّم يَدْعو فَيَقولُ : اللَهُمَّ إنّى أعوذُ بِكَ مِنَ الارْبَعِ : مِنْ عِلْمٍ لا يَنْفَعُ ، وَ قَلْبٍ لا يَخْشَعُ ، وَ نَفْسٍ لا تَشْبَعُ ، وَ دُعآءٍ لا يُسْمَعُ . و در دعاى مروىّ از أنس وارد است كه بعد از اين عرض ميكرد : اللَهُمَّ إنّى أعُوذُ بِكَ مِنْ هَؤُلآءِ الارْبَعِ . و همچنين ابن ميثم در شرح قول أمير المؤمنين عليه السّلام در « نهج البلاغة » در ج 5 از شرح ، ص 12 گويد : و از براى همين جهت است كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم از شرّ اين گونه علمى به خدا پناه برد و گفت : وَ أعوذُ بِكَ مِنْ عِلْمٍ لا يَنْفَعُ . و در « مرصاد العباد » ص 486 نيز مذكور است . و در « إحيآء العلوم » طبع دار الكتب العربيّة - مصر ، ج 1 ، ص 291 به همين عبارت آورده ؛ و در ج 1 ، ص 3 بدينگونه آورده است كه : رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم فرمود : نَعوذُ بِاللَهِ مِنْ عِلْمٍ لا يَنْفَعُ . و اين حديث را محدّث فيض كاشانى در كتاب « المحجّة البيضآء » ج 1 ، ص 4 از غزالى آورده است . و در تعليقه آن ، معلِّق گويد : أخْرَجَهُ ابْنُ ماجَةَ . . . و النِّسآئىُّ فى سُنَنِه . . . و هَكذا فى « الْمُستدرَك » ؛ و فى « مِصْباحِ الشَّريعَة » باب 60 .