دشمنان خود ، قتل و يا ضرب را وارد مىسازند ؛ و چه بسا بالأخصّ در طبقهء مالداران و ثروتمندان كه مال فراوان دارند ، از عهدهء پرداخت ديه برمىآيند . و بدين كيفيّت ، خون شخص مظلوم هدر مىرود ؛ و در أركان حيات اجتماعى خلل مىرسد . از اين باب است كه در قرآن كريم وارد است : وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ « 1 » ( و از براى شما حكم حياتى است راجع به أمر قصاص ، اى مردمان خردمند ؛ به اميد آنكه شما محفوظ بمانيد و از قتل يكديگر بپرهيزيد ) . و اين آيه مباركه . پس از آيهء قبل از آن است كه در آن نيز دربارهء قصاص مىگويد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ فِي الْقَتْلى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَ الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَ الْأُنْثى بِالْأُنْثى فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَداءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسانٍ ذلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ رَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدى بَعْدَ ذلِكَ فَلَهُ عَذابٌ أَلِيمٌ . « 2 » ( اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ؛ دربارهء شما حكم قصاص بطور قانون ثابت و لازم شد ، كه راجع به كشتگانتان شخص آزاد را در برابر آزاد ؛ و بنده را در برابر بنده ؛ و زن را در برابر زن قصاص كنيد ! و گر دربارهء قاتل از طرف برادرش كه مقتول باشد چيزى بخشيده شد ، و به قبول ديهء آن ، در برابر قصاص ، ارفاقى به عمل آمد ؛ در اين صورت بر عهدهء وارثان مقتول است كه به طور نيكو و پسنديده ، ديه را از قاتل بگيرند ؛ و او را در شدّت و سختى و عنف نگذارند . و بر عهدهء قاتل است كه حقّ مقتول را به إحسان و نيكوئى بپردازد ؛ و در تأديهء ديه مماطلت و تساهل و سستى نورزد . اين تنازل به حكم ديه ، بجاى حكم قصاص ، تخفيفى است و

--> ( 1 ) آيهء 179 ، از سورهء 2 : بقرة . ( 2 ) آيهء 178 ، از سورهء 2 : بقرة .