الصّلحاء ؛ و دواء ليس بعده داء ؛ و نورا ليس معه ظلمة ؛ و حبلا وثيقا عروته ؛ و معقلا منيعا ذروته ؛ و عزّا لمن تولّاه ؛ و سلما لمن دخله ؛ و هدى لمن أتمّ به ؛ و عذرا لمن انتحله ؛ و برهانا لمن تكلم به ؛ و شاهدا لمن خاصم به ؛ و فلجا لمن حاجّ به ؛ و حاملا لمن حمله ؛ و مطيّة لمن أعمله ؛ و أية لمن توسّم ؛ و جنّة لمن استلام ؛ و علما لمن وعى ؛ و حديثا لمن روى ؛ و حكما لمن قضى . « 1 » [ ترجمه خطبه نهج البلاغه در توصيف قرآن كريم ] ( و سپس خداوند كتاب را بر پيغمبر نازل كرد ، درحالىكه قرآن نورى است كه چراغهاى فروزان آن خاموش نمىشود ؛ و چراغى است كه شعلهء ملتهب آن فرونمىنشيند ؛ و دريائى است كه قعر آن يافته نمىشود ؛ و راه راستى است كه در پيمودن آن گمراهى پيدا نمىگردد ؛ و شعاعى است كه پرتو رخشان آن به تاريك نمىگرايد ؛ و جداكننده كننده‌ايست ميان حقّ و باطل ، كه برهان ساطع و حجّت استوار آن فروكش نمىنمايد ؛ و بنا و أساسى است كه أركان آن ويران نمىگردد ؛ و شفائى است كه از بيماريهاى پى در آمد آن ، بيم و هراس به دل نمىرسد ؛ و عزيزى است كه ياران و ياوران آن شكست نمىپذيرند ؛ و حقّى است كه يارىكنندگان و أنصار آن به هزيمت و فرار نمىروند ؛ و بنابراين قرآن معدن إيمان است ؛ و ميانه و درون حقيقى آن ؛ و چشمه‌هاى جوشان علم و عرفان است ، و درياهاى خروشان معارف آن ؛ و باغها و بستانهاى عدل و داد است ؛ و آبهاى زلال مجتمع و سرشار در آن ؛ و ديگ پايه‌هاى اطعمهء إسلام است ، و أصل و أساس آن ؛ و وادىهاى گسترده و پهناور صدق و حقّ است ؛ و زمين‌هاى وسيع و فراخ آن ؛ و دريائى است كه آنچه آب كشندگان و آب‌برداران ، از آن مصرف كنند ، آن را تهى نمىكنند ؛ و چشمه‌هائى است كه آنچه آب‌گيران و آب برندگان از

--> ( 1 ) خطبهء 196 ، از نهج البلاغه ؛ و از طبع مصر با تعليقهء عبده ؛ ج 1 ، ص 412 و ص 413 .