ايشان بيازيم ) البتّه مراد از نور قرآن كه در اين كريمه آمده است : وَ يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ اين نور ظاهرى قابل رؤيت نيست كه از شخص قارى قرآن ساطع مىگردد ؛ بلكه نور معنوى و بسيط و مجرّدى است كه با طلوع آن تمام صفات رذيله را نابود كرده ، و جرثومه‌هاى فساد را در زواياى ظلمانى دل مىسوزاند ؛ و از بين مىبرد . أمّا اين چند مثال را آورديم ؛ تا دانسته شود كه : همين تابش نور ظاهرى هم از آثار قرآن است و الحمد لله . و اين دوّمين چيزى بود كه قرآن به متابعين سبيل رضاى حق ، و پويندگان راه رضاى محبوب مطلق ، عنايت مىكند . و أمّا سوّمين أثر و نتيجهء مترتبهء بر قرآن ، عبارتست از هدايت به سوى صراط مستقيم ( راه راست ) وَ يَهْدِيهِمْ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ . در اينجا بايد دانست كه : مراد از صراط مستقيم كدام است ؟ ! و فرق ميان آن ، و ميان سبل سلام ( راههاى سلامت ) كه در همين آيهء كريمه ، قرآن بشر را بدان هدايت مىكند ؛ چيست ؟ ! و بطور كلّى چه معنى دارد كه يك‌بار قرآن صريحا هدايت خود را به سوى سبل سلام قرار دهد ؛ و بار ديگر به سوى صراط مستقيم ؟ زيرا كه در آيهء شريفه با كلمهء واو عاطفه و تكرار جملهء فعليّه آمده است ؛ [ تفسير سبل سلام و صراط مستقيم ] و دلالت بر مغايرت معطوف با معطوف عليه دارد : يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ . . . وَ يَهْدِيهِمْ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ . ( خداوند بواسطهء قرآن ، پيروان رضاى او را به راههاى سلامت رهبرى مىكند . . . و به راه راست رهبرى مىنمايد . ) ما به حمد الله و منّه در دورهء علوم و معارف إسلام ، در قسمت معادشناسى ، بحث كافى و وافى در معناى صراط و استقامت آن ، و كيفيّت بروز و ظهور آن در