مىكند . ) بايد دانست كه : جميع أعمال حسنه ، و أخلاق حميده ، و صفات پسنديده ، و ملكات محموده ، و عقائد مطهّره ، همگى نور هستند . و در مقابل آنها جميع أعمال سيّئه ، و أخلاق نكوهيده ، و صفات مذمومه ، و ملكات قبيحه ، و عقائد فاسده ، همگى تاريكى و ظلمتند . و بنابراين قرآن كريم ، مؤمنين را از تمام اين وادىهاى خطرناك ، و ظلمانى ، و صعب‌العبورى كه از هر جانب ظلمت آنها را فرا گرفته است ؛ به سوى عالىترين مقامات ، و درجات ، و مكان‌هاى متّسع و فراخ ، و منبسط ، و پرنورى كه از هر جانب بر آن نور مىپاشد ؛ حركت مىدهد ؛ و داخل مىسازد . يعنى به واسطهء عمل به قرآن ، و مداومت بر آن ، رفته رفته صفات ناپسنديده ، جاى خود را به صفات پسنديده مىدهند . و كسى كه به قرآن عمل كند ، و بناى كار خود را قرآن بگذارد ؛ و الگو و اسوه و برنامهء حقيقى عملى ، و علمى خود را قرآن مجيد قرار دهد ، خواهى نخواهى من حيث لا يشعر رفته رفته آن صفات زشت از خانهء نفس وى رخت برمىبندند ؛ و بجاى آنها صفات خوب به عنوان ميهمانانى تازه‌وارد ، لطيف و مأنوس با او داخل شده ؛ جايگزين آنها مىشوند . سيئات أخلاقى كه همچون ديوى مهيب در صقع نفس آدمى منزل دارد ؛ و به هيچ‌وجه نمىخواهد خانه خود را از دست بدهد ؛ و با مرور دهور اين دكّان سرقفلىدار را براى مسكن خود برگزيده است ، و محلّ رفت و آمد ، و تاخت‌وتاز عساكر و جنود خود نموده است ؛ حقيقتا ظلمت‌هائى هستند ، بسيار شديد ، و خطرناك ، و شكننده ، و كوبنده ، و از بين برنده كه از هر جهت آدمى را به ضلال و نابودى و نيستى مىكشانند ؛ و بر سفرهء سياه و خوان پليد خود ، خون او را مىريزند ؛ و مىخورند به‌طورىكه أبدا از شخصيّت و آدميّت و انسانيّت او أثرى نماند ؛ و در چرخ تدريج زمان نام او از عابدين و مؤمنين محو گردد . كينه ، و بخل ، و حسد ، و تكاثر در أموال ، و حبّ جاه ، و رياست ، و