السيد محمد حسين الطهراني
36
ولايت فقيه در حكومت اسلام (فارسى)
ايشان روايتى را از باب دياتِ « مِفتاحُ الكَرامة » شاهد بر مطلب آورد ! بايد توجّه نمود كه باب دياتِ « مفتاحُ الكَرامة » چه مناسبت با باب طهارت دارد ؟ ! ايشان عالمى بود مُتَضلِّع ، خبير و منظّم . تمام كتابها ، چه كتابهاى عامّه و چه كتابهاى شيعه را مطالعه مىكرد . بعد هر كتابى را كه مطالعه مىنمود ، از مطالب آن براى خود فهرستى بر ميداشت . مثلًا از تمام « تاريخ بغداد » يك فهرست داشت . يك رديفِ ستونى از كتابخانهاش - كه مقدار كتابهايش هم خيلى زياد نبود - فقط فهرست آن كتبى بود كه مطالعه كرده و نتيجة آن كتابها را هر چه بود ، لَه يا عليه شيعه ، در آنجا نوشته بود ؛ و هرگاه إنسان به آن مراجعه ميكرد ، مىفهميد كه كجاى اين كتاب بر ضرر شيعه و كجايش به نفع شيعه است ، تا در موقع حاجت شفاهاً و يا كتباً در صورت تأليفِ كتابى در كلام ، مَبنىّ بر اعتقادات رَصين و متينِ شيعه ، از آن استمداد كند . در ولايت فقيه ، بايد علم ظاهر و علم باطن با هم جمع باشد ايشان در اينجا مىفرمايد : فَهَؤُلآء ، هُمُ الْعُلَمآءُ بِاللَهِ حَقًّا ؛ وَ هَذَا الْمَقامُ مَنْزِلٌ رَفيعٌ وَ شَأْنٌ جَليلٌ لا تَصِلُ أيْدينا إلَيْه . كجا دست ما به اينها ميرسد ؟ ! عبارت ايشان است : نَعوذُ بِاللَهِ مِنْ شُرورِ أنْفُسِنا وَ نَتَمَسَّكُ بِلُطْفِهِ وَ كَرَمِه . ثُمَّ قالَ : احْتَمَلَ بَعْضُ الْعُلَمآء أنْ يَكونَ الْمُرادُ مِنَ الْعُلَمآء بِاللَهِ فى قَوْلِهِ عَلَيْهِ السَّلامُ : « مَجَارِىَ الامُورِ وَ الاحْكَامِ عَلَى أَيْدِى الْعُلَمَآء بِاللَهِ » الْعارِفينَ بِهِ بِقَرينَةِ إضافَتِهِمْ إلَيْهِ سُبْحانَهُ ؛ وَ الْمُرادُ مِنَ الْمَجارى ، مَجارِى الامورِ التَكْوينيَّة . سپس مىفرمايد : بعضى از علماء احتمال دادهاند كه : مراد از علماء بالله خصوص عارفين باشد به قرينة إضافه و نسبت دادن آنها به خداوند سبحان ، كه مىفرمايد : علماء بالله . و مراد از مجارى هم ، مجارىِ امور تكوينى باشد نه تشريعىّ . بنابراين ، اين روايت دلالت مىكند بر ولايت تكوينيّهء علماء بِالله . ايشان در قسمت أوّل ( كه مقصود از علماء بالله ، عارفين بالله باشد ) إشكال نكردند . أمّا دربارهء مطلب دوّم ( كه مراد از مجارى امور ، امور تكوينيّه باشد ) فرمودند : يُبَعِّدُهُ ما وَرَدَ فى ذَيْلِهِ : « الامَنَآء عَلَى حَلالِهِ وَ حَرَامِهِ » . چون در