كه أنوار ملكوت در قلبش تجلّى كرده ، و از حبّ دنيا در حَضيض ناسوت ، خود را خارج نموده ، و سينه‌اش به نور إسلام مُنْشَرِح شده ، و قلبش براى قبول و تلقّى نَفَحاتِ سُبحانيّه ، از عالم جَبَروت اتّساع يافته است ، و از أهل توحيد شده و در عالم لاهوت وارد گرديده است . » اين عالِمى است كه عالم بِالله است ؛ وَ عَرَفَ رَبَّهُ بِرَبِّه ؛ خدا را به خدا شناخته است . وَ عَرَفَ الْخَلْقَ بِرَبِّه ؛ و خلق خدا را به خدا شناخته است ؛ مخلوقات را به خدا شناخته است ؛ و نيز فانى در ذات خدا شده و باقى به بقاء خدا گرديده است ؛ و در ميان خلق خدا ، به حقّ سير كرده و أسفار أربعة او تمام شده است . وَ هُوَ الْعالِمُ بِاللَهِ وَ بِأَمْرِاللَه ؛ اين شخص ، هم عالم به خدا و هم عالم به أمر خداست . مُفاد : مَجَارِىَ الامورِ وَ الاحْكَامِ ؛ و مُفاد أمين در حلال و حرام و اينان همان علمائى هستند كه حضرت سيّد الشّهداء عليه السّلام ، در اين خطبه إشاره فرمود كه : بِأَنَّ مَجَارِىَ الامُورِ وَ الاحْكَامِ عَلَى أَيْدِى الْعُلَمَآء بِاللَهِ ، الامَنَآء عَلَى حَلالِهِ وَ حَرَامِهِ . علماء بِاللَه و امناء بر حلال و حرام خدا ، يعنى أفراد پاسدارى كه در جنبه عالَم بقاء ، أسفارشان تمام شده است ؛ و علم به أحكام و سياسات پيدا كرده‌اند ، و در دو مرحله علم بالله و علم بأمر الله ، حائز مقام وحدت در كثرت و كثرت در وحدت مىباشند . بنابراين علماء بالله و بأمر الله همان أفرادى هستند كه به مزيد لطف پروردگار اختصاص يافته‌اند ؛ و پروردگار ، ايشان را در حرم قدس خود داخل كرده و از صافىِ علم زلال خود آنها را إشراب فرموده و از علوم اصطلاحيّه نيز آنها را عالم نموده و به آنها فهمانده است ، أمّا : بِنورٍ إلَهىٍّ عَنْ تَحْقيقٍ وَ شُهود . آيات دالّه بر لزوم نور و فرقان إلهىّ براى مقام ولايت اينها علوم تفكيريّه و رسميّه را نه تنها از نقطة نظر خواندن و حفظ كردن و ياد گرفتن و پس دادن ، بلكه همين علوم تفكيريّه و علوم رسميّه را عَنْ تحقيقٍ و شهود ياد گرفته‌اند . و خداوند در قرآن مجيد مىفرمايد : أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ