او جلوگيرى كنند . حتّى بعضى از جامعه‌ها بيشتر از مقدارى كه براى حفظ داخل مىكوشند ، براى دفع دشمن خارجى و بيم از آسيب او در تلاشند ، و از مصارف داخل خود ، براى آن مايه مىگذارند . بزرگان هميشه در اين قسمت از حكمت عملىّ ( سياست مُدُن ) هر دو مورد را مُراعات مىكردند ؛ هم در قسمت جلب منافعى كه راجع به داخل مجتمع و محيط است ، و هم در قسمت دفع مَضارّ نسبت به دشمنان خارجى تا اينكه احتمالًا بر اين مجتمع وارد نشوند . و اين مسأله دفاع از خارج ، بسيار مهمّ است ؛ و در إسلام بعنوان حفظ بيضهء إسلام ، معروف است ؛ و مىگويند : بيضهء إسلام از همه چيز ، أهمّيّتش بيشتر است . حفظ بيضهء إسلام ، يعنى حفظ مجتمع إسلام و حكومت إسلام و سياست إسلام و إسلاميّتى كه إسلام بر او قائم است از گزند دشمنان ؛ كه از همه چيز واجب‌تر و لازم‌تر و مهمتر است ؛ و در سائر جوامع هم ، از آن تعبير به وطن شناسى مىكنند . در عبارت شريفهء : مَجَارِىَ الامُورِ وَ الاحْكَامِ ، إشاره به همين معنى شده است . يعنى آن امور و أحكامى كه با آنها بيضهء إسلام از گزند دشمن حفظ مىشود . و چنانچه تمام اين أحكام و امور بر أساس مسير خود بدست علماء بالله و أمينانِ بر حلال و حرام او قرار گيرد ، إسلام پايدار خواهد ماند ؛ و إلّا اگر بيضهء إسلام شكسته شود ، وحدتِ مسلمين از بين رفته ، و دين آسيب ديده از بين مىرود . گفتار شهيد ثانى در علماء بالله و بأمر الله اينك براى توضيح اين روايت شريف ، مطلبى را كه شهيد ثانى در كتاب « مُنية المُريد » آورده است ، بيان مىكنيم و سپس آن را شرح مىدهيم : ايشان - البتّه نه به مناسبت شرح اين روايت ، بلكه در مطلب مستقلّى كه دارد - مىفرمايد : مرجع جميع علوم به دو أمر است : أوّل : علم معامله ، دوّم : علم معرفت . ( و شايد هم منظورشان از علم معامله و علم معرفت همان