* عَلَّمَ الْقُرْآنَ * خَلَقَ الْإِنْسانَ * عَلَّمَهُ الْبَيانَ * الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ * وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ « 1 » ؛ آنان را هشدار داد كه عالم إيجاد و نشأَهء هستى ، سراسر عظمت است و جمال و كمال و نور و بَهاء ؛ و حقّ است و حقيقت ؛ و واقعيّت است و أصالت ؛ كه نبايد با ديدهء أحْوَل بر آن نگريست ؛ و با چشم دوبين ، بدين ربط منسجم كه خير محض و محض خير است ، نظر انداخت . پير ما گفت خطا بر قلم صنع نرفت * آفرين بر نظر پاكِ خطا پوشش باد « 2 » آرى ! زشتيها و بديها و شُرور ، ناشى از تعيّنات و حدود و قوالب ماهيّاتست كه از ماست ، نه از نور بَحْت و خير محض او . هر چه هست از قامت ناساز بى اندام ماست * ور نه تشريف تو بر بالاى كس كوتاه نيست « 3 » اوست بر پا و قائم به قسط بر كانون عدل و داد ؛ چنان كه خودش و فرشتگان عالَم عِلْوىّ و دارندگان علم و دِرايت كه حاملان بينش و فَطانتند ، شهادت بر وحدانيّتش دهند كه : وى قيام به قسط نموده ؛ در جميع مراحل تكوين و نزول نور وجود ، تا به اين عالم خاكى كه أَظْلَمُ الْعَوَالِم است ، و در همگى منازل تشريع و گسترش حكم و قانون ، بر أساس عدل و داد مشى نموده و عَلَم قسط و عدالت را برافراشته است ؛ شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ

--> قرار داد ؛ تا شما در سنجيدن و معيار نمودن تعدّى نكنيد ، و سنجش و وزن را بر أساس قسط و عدل بر پاى داريد ؛ و در سنجش با ترازو كاهش روا مداريد ؛ و خداوند ، زمين را براى همه انسانها قرار داد . » ( 1 ) آيات 1 تا 6 ، از سوره 55 : الرّحمن « به اسم الله كه رحمن است و رحيم است ؛ خداوند رحمن ، قرآن را آموخت ؛ إنسان را بيافريد ؛ به او بيان را تعليم فرمود ؛ خورشيد و ماه از روى حساب در حركت هستند ؛ و گياه و درخت سجده خدا را بجا مىآورند . » ( 2 ) « حافظ » غزل 167 از طبع پژمان ، ص 75 ( 3 ) « حافظ » غزل 28 از طبع پژمان ، ص 16