الجواد قد يبكو جاى تعجب است و چرا از شخصيتى چون ابى تمام در شگفت نباشيم كه با آنكه در مذهب ريشه دار و به نواميس آن آشناست و از احوال شخصيتّهاى مذهبى و آثار گرانقدر و كوششهاى قابل ستايش آنان آگاهى دارد ، و خوب مىداند كه مخالفان آنان با چه تلاش و كوششى در انديشه آنند كه آنها را بدنام كنند و تاريخ آراسته و پر درخشش و تا بناكشان را به صورتى زشت و ناپسند و آميخته به بدنامى و ننگ و همراه با جنجال و جفنك در آورند ، سخنان بيهوده اين گونه دشمنان در در پيرامون ابر مرد هدايت و نهضتگر جنگجو و قهرمان دلاور يعنى مختار بن ابى عبيد ثقفى در ديده اش آراسته آمده و تهمتهاى اين دشمنان كينه توز را دربارهء مختار و آئين و نهضتش ، حقيقت ثابت پنداشته و در چكامهء رائيه خود كه در صفحه 114 ديوانش ثبت است گفته : كاروان ستم رسيدهء هاشميان از كربلا كوچ كرد و مختار با خونخواهيش درد دل اين خاندان را شفا بخشيد . هر چند او آئين پسنديده و مختارى نداشت و سرانجام راز درونش آشكار شد و آنها از او بيزارى جستند . در حالى كه هر كس بر تاريخ و حديث و علم رجال با ديدى نافذ نظر اندازد ، در مىيابد كه مختار ، در پيشاپيش مردان دين و هدايت و اخلاص است و نهضت بزرگ او جز براى بر پا داشتن عدل ، از راه بركندن بنيان كافران و در آوردن ريشهء ستم امويان نبوده و ساحت او از آئين كيسانى بدور بوده و آنهمه تهمت و طاماتى كه بر وى بسته‌اند ، راهى به درستى و راستى ندارد و به همين جهت پيشوايان و رهبران بزرگوار ما يعنى حضرات سجاد و باقر و صادق عليهم السلام بر وى رحمت آورده‌اند و مخصوصا امام باقر ( ع ) او را بسيار ستوده است . و اين شخصيت و اعمالش هميشه در پيشگاه خاندان پاك پيغمبر ( ص ) مورد سپاس بوده است . علماء اعلام نيز وى را بزرگ شمرده و به پيراستگى ستوده‌اند كه از آن جمله‌اند :