المقال ص 92 . تكلمة امل الامل كه از سيّد ما ، صدر كاظمى است دائرة المعارف بستاني 2 ص 56 . دائرة المعارف اسلامى 1 ص 420 دائرة المعارف فريد وجدى 2 ص 685 - 693 و غير آن ، مىتوان يافت . ولادت و وفات ابى تمام بر هيچ يك از اقوالى كه دربارهء ولادت و درگذشت ابى تمام ، در كتابها آمده است ، از جهت كثرت اختلافى كه دارد ، يقين پيدا نكرديم شايسته مىنمود كه گفتهء منقول از فرزندش ( تمام ) را برمىگزيديم زيرا اهل البيت ادرى بما فيه . ليكن اختلافى كه در سخن منقول از او نيز در كتابها هست ، اعتماد انسان را از آن هم سلب مىكند . بنابر اين مجموع اقوالى كه در اين باره ياد كرده‌اند اين است كه وى در يكى از سالهاى 172 ، 188 ، 190 ، 192 ، به دنيا آمده و در سنه 228 ، 231 ، 232 در موصل در گذشته و همانجا به خاك سپرده شده است « ابو نهشل بن حميد طوسى » در بيرون « باب الميدان » و بر كنار خندق بر گور او گنبدى ساخت و « على بن جهم » در سوك او چنين سرود : نوآورى انديشه‌هاى شيرين به ماتم نشست و نكبت ايّام بر آن سايه انداخت شعر به گونهء پيكرى نزار و گريان درآمد و شكايت مصيت خويش را به زبان قلم راند دل شعر پس از وى به درد آمد و زمانه ، درست قوافي را به نادرست آن سپرد و ابر مرد و رهنورد نيرومند و جوى روان بوستان شعر يعنى ابى تمام را كشت . و « حسن بن وهب » در مرثيهء او چنين گفت : شعر به سوك خاتم شاعران و بركهء خسروانهء بوستان آن يعنى حبيب طائى سوگوار شد اين دو با هم مردند و در يك گور خفتند . همانطور كه پيش از اين در زمان زندگى نيز با هم بودند . اين دو بيت را به « ديك الجنّ » نيز نسبت داده‌اند و نيز « حسن بن وهب » در قصيدهء ديگرى ، او را چنين رثا گفت :