السيد محمد حسين الطهراني
52
رساله بديعه در تفسير آيه الرجال قوامون على النساء ... (فارسى)
مقاتل مى گويد : آيه در مورد سعد بن ربيع كه يكى از رؤساى عرب بود ، و همسرش حبيبه دختر زيد بن أبى زُهَير كه هر دو از انصار بودند نازل شد . و آن اين كه ( در مورد مسائل زناشوئى ) همسر از شوهرش تمكين نمى كرد ، و شوهر به صورت او سيلى زد ، و سپس پدر او به اتّفاق دخترش خدمت پيغمبر اكرم شكايت برد ، و گفت : نور چشمم را به ازدواج او ( سعد ) درآوردهام ، و او را سيلى زده است ؛ پيغمبر فرمود : برود از شوهرش قصاص كند ، و زن به اتفاق پدرش براى قصاص شوهر به راه افتاد ؛ كه پيغمبر اكرم فرمودند : برگرديد اينك جبرئيل است كه آمده است و خداوند اين آيه را فرستاد ، بعد پيغمبر صلّى الله عليه و آله و سلّم فرمود : ما چيزى را خواستيم و اراده كرديم و خداوند هم چيزى را اراده كرد و آنچه كه خداوند اراده فرموده خير است ، و قصاص را برداشت . ( حكم قصاص را نقض كرد . ) كلبى مىگويد : آيه در مورد سعد بن ربيع « 1 » و همسر او خولة دختر محمّد بن مسلمه نازل شده است و داستان فوق را بتمامه نقل كرده است ؛ و أبو روق مى گويد : دربارهء جميله دختر عبد الله بن ابَىّ و شوهرش ثابت بن قيس بن شمّاس وارد شده است و داستانى شبيه داستان فوق را بيان مىكند . و معنى آيه اينستكه مردان قيموميت دارند بر زنان و مسلطاند بر آنان در تدبير و تأديب و سازندگى و تعليم . و ( بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ ) بيان علّت اين قيموميّت است كه خداوند امر ادارهء زنان را بواسطهء فزونى ( بخشش خداوندى ) در علم و عقل و حسن نظر و اراده به دست مردان سپرده است . « 2 »
--> ( 1 ) در كتاب « أسْدُالغَابة » مذكور است : سعد بن الربيع بن عمرو بن أبى زهير بن مالك بن أمرى القيس الخزرجى عقبى بدرى ، يكى از فقهاى انصار بشمار مى رفته و داراى دو زن بوده است . ( 2 ) « مجمع البيان » طبع صيدا جلد سوم ص 43