السيد محمد حسين الطهراني
44
معاد شناسى (فارسى)
مراد از خلق جديد بنابر تفسير « مجمع البيان » در تفسير « مجمع البيان » شيخ طَبْرسى در پيرامون تفسير اين آيات فرموده است : و اگر تعجّب كنى اى محمّد در گفتار كافران كه انكار معاد را مىنمايند و اقرار و اعتراف به اصل آفرينش و ابتداء خلقت دارند ، در اين صورت اين تعجّب تو بجا و به موقع است ؛ چون آن انكار و اين اعتراف با هم سازش ندارند . بنابراين ، اينكه ميگويند : ما اگر خاك شويم آيا دوباره در لباس آفرينش تازهاى در مىآئيم ؟ و اين امر غير ممكن است ؛ اين كلام در غايت إعجاب و شگفتى است . زيرا آبِ نطفه چون در رحم قرار گيرد تبديل به علقه ميگردد و سپس مضغه مىشود و پس از آن گوشت ، و چون انسان بميرد و دفن شود تبديل به خاك مىشود ؛ و اگر بنا بشود كه آن تبديل و تبدّل در آن مرحله جائز باشد و استحالهء نطفه به علقه ممكن باشد ، چرا در اين مرحله جائز نباشد ، و استحالهء انسان دفن شده و خاك شده به يك انسان زنده غير ممكن باشد ؟ و اين اعادهء خلقت را خداوند تعبير به خلقت جديد نموده است . اقوال متكلّمين در اعادهء موجودات و متكلّمين در آنچه كه اعادهء آن جائز است اختلاف نمودهاند ؛ بعضى گفتهاند : هر چه براى خداوند قديم سبحانه بخصوصه مقدور باشد و بقاء آن صحيح باشد اعادهء آن صحيح است و هر چيزى كه جنس او بر غير خداى تعالى مقدور باشد اعادهء آن صحيح نيست . و اين قول جَبائى است .