السيد محمد حسين الطهراني

56

معاد شناسى (فارسى)

تمام اين دستگاه از بين رونده و فانى شونده هستند ؛ تمام اينها از نقطه نظر وجه خلقى است . يعنى شيئيّت آنها كه از نقطهء نظر وجه خلقى ، انسان به آنها نظر مىكند ، همه هالك و فانىاند ؛ ولى از نقطهء نظر وجه اللهى تمام موجودات حتّى اين آسمان و زمين و اين كوه‌ها و درياها ثابتند چون وجه خدا از بين نميرود . و اين نتيجه بر اساس آياتى است كه بيان نموديم كه هيچ موجودى نيست مگر آنكه وجه خدا در او هست چون وجه خدا در هر موجودى هست ؛ و در هر موجودى تا آن عنوان وجه الله ، يعنى رابطهء ملكوتى آن با خدا نباشد موجود نمىشود . موجوديّت موجود بستگى به همان جنبهء ملكوتى و وجه اللهى دارد . پس در تمام موجودات وجه الله هست ؛ فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ . « 1 » و از آن نقطهء نظر ، فنا و بطلان ندارند . رواياتى وارد شده است كه در عين آنكه دلالت مىكند كه در طليعهء پيدايش و ظهور و بروز قيامت ، موجودات از بين ميروند ، فانى و هلاك ميگردند ؛ در عين حال اثبات وجود براى موجودات كرده ؛ براى آسمان و زمين ، براى زمان ، اثبات وجود مىكند و در عين آنكه ميگويد نيست ، ميگويد هست . در عين نيستى هستى ، و در عين هستى نيستى است .

--> ( 1 ) آيه 83 ، از سوره 36 : يس