السيد محمد حسين الطهراني
74
معاد شناسى (فارسى)
ذى الاذعار ، و ذى يَزَن . و اين مرد ، مسلمان و موحّد و عادل و حسن السّيره بوده و سفرى به جانب مغرب نموده و به بحر أبيض رسيد و سفرى به مشرق نموده و سپس به جانب شمال رفت تا به مدار سرطان رسيد . و شايد آنچه در زبانها رائج است كه داخل در ظلمات شد همين باشد . و اهل آن بلاد از او تقاضاى سدّ كردند و او ساخت . پس اگر اين سدّ ، ديوار بزرگ چين باشد كه بين چين و طائفهء مغول كشيده شده است پس بايد گفت كه ذو القرنين تعمير و مرمّت قسمتهائى از آن را نموده است كه به مرور ايّام خراب شده و نياز به مرمّت داشته ، چون اشكالى نيست در آن كه اصل ديوار چين را پادشاهان چين قبل از اين تاريخ بنا كردهاند ، و اگر سدّ ديگرى باشد كه اشكالى در آن نيست . و سيّد هبة الدّين براى تأييد مطلب خود شاهدى آورده است و آن اينكه : بودن ذو القرنين پادشاه صالحى از عرب كه اعراب از رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم دربارهء چنين مرد عرب سؤال كنند ، و قرآن براى تذكّر و اعتبار ، آن را ذكر كند ، اين قابل قبولتر است و به مذاق عرب و سؤال آنها نزديكتر است تا سؤال از ملوك روم و عجم و چين كه از امّتهاى دورى هستند كه با تاريخ عرب تماسّى نداشته و اعراب ميل و هواى شنيدن اخبار و عبرت گرفتن از آثار آنان را نداشتهاند و لذا قرآن كريم متعرّض ذكر اخبار جماعتهاى دور و طوائفى كه با اعراب سر و كارى ندارند نشده است . - انتهى ملخّص كلام شهرستانى .