در بر گرفته و احاطه كرده - كه كنايه از قلب است - بسيار ضعيف است . ( اى أشعث ! ) تو چنين باش اگر دوست دارى ! « 1 » و امّا من سوگند به خدا پيش از آنكه به چنين مرتبه‌اى سقوط كنم ، با شمشيرهاى بُرندهء مَشرَفىّ چنان بر سر دشمن فرود آورم كه ريزه استخوان‌هاى جمجمه‌ها را به هوا پرتاب كند ، و دست‌ها و پاها جدا شود ؛ و خداوند هر چه اراده كند بعد از آن خواهد شد . » و سپس فرمودند : اى مردم من بر شما حقّى دارم ، و شما نيز بر من حقّى داريد . امّا حقّ شما بر من اينست كه شما را نصيحت و راهنمائى كنم ، و حقّ شما

--> ( 1 ) در « أمالى » مفيد ص 87 آمده است كه : چون حضرت خطبه را به اينجا رسانيد كه همه از دور ابن أبى طالب پراكنده ميشويد ، أشعث بن قيس برخاست و گفت : اى أمير المؤمنين ! چرا مانند عثمان عمل نمىكنى ؟ حضرت فرمود : يا عُرْفَ النّارِ وَيْلَكَ ! إنَّ فِعْلَ ابْنِ عَفّانَ لَمِخْزاةٌ عَلَى مَنْ لا دينَ لَهُ وَ لا حُجَّةَ مَعَهُ ، فَكَيْفَ وَ أنَا عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبّى وَ الْحَقُّ فى يَدى ؟ ! و سپس فرمود : اى أشعث تو چنين باش و امّا من چنانم . و در « الغارات » ج 2 ، ص 495 آمده است كه « تو چنين باش كه ميخواهى و امّا من چنانم » در جواب أشعث بن قيس بوده است . و در تعليقهء آن گويد : ابن أبى الحديد در « شرح نهج » ج 1 ، ص 178 سطر 21 گفته است : ممكن است قول أمير المؤمنين عليه السّلام : تو چنين باش ، خطاب به دشمن باشد ، هر كه باشد بدون تعيين ، و ليكن روايت وارد شده است كه خطاب به أشعث بوده است . و ممكن است كه در عين اينكه روايت صحيح باشد و مراد أشعث باشد ليكن خطاب عامّ باشد و شامل هر كس شود كه دشمن را به خود تمكين دهد .