السيد محمد حسين الطهراني
98
معاد شناسى (فارسى)
حضرت فرمودند : اين افراد را در قبرهاى خود نگاه ميدارند بطورى كه خارج نمىشوند . از ميان آنها افرادى كه اعمال صالحه انجام دادهاند و نسبت به ما از آنها عداوتى بروز ننموده است ، از زير قبور آنان نقبى مىكشند تا بهشتى كه پروردگار در مغرب خلق فرموده است ، و از اين راه رَوح از آن بهشت پيوسته در اين قبور مىآيد تا روز قيامت و تا اينكه خدا را ملاقات كنند ، پس خداوند به حساب آنان رسيدگى فرموده و يا به بهشت و يا به دوزخ بفرستد ؛ اين افراد هستند كه مَوْقوفونَ لِامْرِاللَهاند . حضرت فرمودند : و به همين كيفيّت رفتار مىشود با مستضعفين و افرادى كه أبله هستند و اطفال ، و فرزندانى از مسلمين كه بالغ نشدهاند . » در تعبير حضرت به بهشت در جهت مغرب ، و دميدن رَوح از آنجا بوسيلهء اين نقب زير زمينى در عالم قبور برزخى آنان اشارات و كناياتى است كه براى اهل تأمّل و تفكّر شايان دقّت است . و اين روايت را در ضمن روايت مفصّلى كلينى در « كافى » با سند متّصل خود از سه طريق - كه از جملهء آنها علىّ بن إبراهيم از ضريس كناسىّ است - روايت كرده است . « 1 » سؤال در قبر اختصاص به مؤمنين صِرف و كفّار صرف دارد بلكه از بعضى از روايات استفاده مىشود كه سؤال در قبر اختصاص به كسانى دارد كه ايمان خود را خالص نموده و از مؤمنينِ
--> ( 1 ) « فروع كافى » طبع سنگى ، ج اوّل ، ص 67 و 68