گردن‌هاى كافران قرار خواهند داد و به آنها ميگويند : اين جزا و پاداش مگر غير از همان اعمالى است كه شما در دنيا انجام ميداده ايد ؟ » بارى اين آيات راجع به مقام عرض در قيامت است ؛ ولى به مناسبت لفظ استكبار و استضعاف كه در آنها به كار رفته است ما در اينجا ، كه بحث ما در برزخ و عقاب مستضعفين است ، آورده‌ايم گرچه اين بحث از جهتى عموميّت دارد و مىتوان آن را ، هم راجع به عذاب برزخى و هم راجع به عذاب قيامتى عنوان نمود . حال كه معناى استضعاف معلوم شد ميگوئيم : مستضعفين دو گروه هستند مستضعفين دو گروه هستند : اوّل آنان كه ميتوانسته‌اند خود را از استضعاف خارج كنند و بواسطهء هجرت ، خود را در محلّ امن و امان در آورده و به كارهاى دينى خود ادامه دهند . اين افراد مورد مؤاخذه و عقاب واقع خواهند شد ، زيرا گرچه در تحت شرائط قيمومت مستكبرين از اعمال دينى خود محروم بوده‌اند ، ولى چون قادر به هجرت بوده‌اند پس قادر به اتيان اعمال و تكاليف دينى بوده و به جاى نياورده‌اند . اصوليّون ميگويند : الْوُجوبُ بِالاخْتيارِ لا يُنافى الاخْتيارَ ، وَ الامْتِناعُ بِالاخْتيارِ لا يُنافى الاخْتيارَ ؛ يعنى : اگر روى مقدّمات اختياريّه انسان كارى را بر خود لازم گرداند يا بر خود محال و ممتنع نمايد ، اين ايجاب و امتناع با اختيارى بودن آن كار تنافى نخواهد داشت .