عقيدهء ملّا صدرا در مبدأ آفرينش نفس انسان و چه آنكه بگوئيم : اصل تكوّن نفس ناطقه جسمانى بوده و در اثر حركت جوهريّه و طىّ مدارج و معارج كمال ، روحانى شده و به صورت موجود مجرّد درآمده است ؛ كما آنكه مرحوم صدر المتألّهين شيرازى بر اين مبنى هويّت و موجوديّت نفس را بنا نهاده و پايه گذارى كرده است و گفته است كه : النَّفْسُ جِسْمانيَّةُ الْحُدوثِ وَ روحانيَّةُ الْبَقاءِ . و بر همين منهج مرحوم حاج ملّا هادى سبزوارى مشى نموده و در « غرر الفرائد » فرموده است . النَّفْسُ فى الْحُدوثِ جِسْمانيَّهْ * وَ فى الْبَقا تَكونُ روحانيَّهْ البتّه اگر نفس را در حركت و استهلاك ملاحظه نمائيم داراى چنين مراحلى است نه در مرحلهء وقوف و فعليّت . و براى توضيح ، تشبيه كرده‌اند نفس را در مراتب و درجات استكمالاتش به مراتب و درجات حرارتى كه در زغال پيدا مىشود . اگر زغال در مجاورت آتش قرار گيرد ، اوّل گرم مىشود و در مرتبهء دوّم قرمز مىگردد و در مرتبهء سوّم شعله ور مىگردد و در مرتبهء چهارم روشن مىشود و نور مىدهد . و بر همين اساس عطّار گفته است : تن ز جان نبْود جدا عضوى ازوست * جان ز كلّ نبْود جدا جزوى ازوست « 1 »

--> ( 1 ) در « شرح منظومه » مرحوم سبزوارى در غُرر نفس ناطقه ، در حاشيهء ص 298 ( طبع ناصرى ) ذكر كرده است .