در شرح اين بيت او : و اوضح بالتأويل ما كان مشكلا علىّ بعلم ناله بالوصيّة ( 1 ) گويد : و همچنين ، اين بيت ، مبتدا است و خبر آن محذوف ( 2 ) ، تقدير آن چنين است : و بيان على كرم اللَّه وجهه و توضيح او بوسيلهء تأويل مشكلات كتاب و سنت بواسطهء علمى است كه به او رسيد بدين سبب كه پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله او را وصىّ و قايمقام شخص خود قرار داد با اين سخن خود : « من كنت مولاه فعلى مولاه » و اين سخن پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله در روز غدير خم است ، بنابر آنچه خود آن جناب كرّم اللَّه وجهه در جملهء از ابيات خود بدان اشعار داشته كه از آن جمله اين است : و اوصاني النبيّ على اختيارى لامّته رضى منه بحكمي و اوجب لى ولايته عليكم رسول اللَّه يوم غدير خمّ ( 3 ) و غدير خم آبى است بر يك منزلى مدينه كه اكنون ( طريق المشاة إلى مكَّة ) معروف است اين بيان ( على عليه السّلام ) بواسطهء تأويل بسبب علمى كه بوصيّت پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله حاصل گشته از جمله فضايل بىشماريست كه رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله او ( على عليه السّلام ) را بدان مخصوص گردانيد و آن جناب آنها را در برگرفت . و گويد ( سخن فرغانى است ) : و امّا سهم ( و بهرهء ) عليّ بن أبي طالب كرم اللَّه وجهه از علم و كشف و پرده برداشتن از مشكلات سخن بزرگ و كتاب كريم ( قرآن ) كه خاصه ترين معجزات ( پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله ) است بواضحترين بيان بسبب ( امتياز و افتخاريست ) كه ( على عليه السّلام ) بسبب قول ( پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله ) : « أنا مدينة العلم و عليّ

--> ( 1 ) و آشكار ساخت با تأويل آنچه را كه مشكل بود على بواسطهء علمى كه رسيده بود بدان بوسيلهء وصيت پيغمبر . ( 2 ) اين تعبير فرغانى خالى از اشكال به نظر نمىرسد . ( 3 ) و پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله به من وصيت فرمود بر مبناى برگزيدن من براى امتش رضايت خود را بداورى من ، و برقرار ساخت براى من ولايت خودش را بر شما در روز غدير خم .