آن علوم بوهميّات و تشكيكات و عاداتِ باطله ، و سُنَن ضالّه ، و اعتقادات فاسده خواهد بود ؛ و اين نهر اختصاص به افرادى دارد كه در راه خدا به مقام قلب رسيده ، و از علوم حقه الهيّه بدون دخالت تغيير نفس بهره‌مند شده‌اند . نهرهاى شير دوّم نهرهائيست از شير كه طعم آن تغيير نكرده است ، و اين نهرها ظهور و بروز علومى است كه براى مبتدئين در سير راه خدا مفيد بوده است ؛ چون شير غذاى كودك است ، و علومى كه متعلّق به افعال و اخلاق باشد ، مانند علوم شرايع و حكمت عمليه ، چون عنوان مقدميّت براى عمل و تزكيهء نفس دارند ، لذا ظهور آن كه اين نهرهاست اختصاص به‌ضعفائى دارد كه مستعدّ سير در منازل نفس را داشته ، و به سبب پرهيز از معاصى و رذائل اخلاق قابليّت وصول به مقام قلب را دارند ، ولى هنوز به آن‌مقام نرسيده‌اند ، و به‌واسطه فراگرفتن مقدّمات از علم شرايع و اخلاق و عمل نمودن به آن در صدد تقويت بنيهء روحى برآمده‌اند . و عدم تغيير طعم اين نهرهاى شير ، اشاره به‌عدم آلودگى اين علوم به نيّات فاسده و اهواء و بِدَع باطله و اعمال و تعصّبات جاهلى است كه آن علوم را از فضيلت و خاصهءيت خود ساقط و آنها را تبديل بسمّ مُهلِك مىنمايد . نهرهاى شراب سوّم نهرهائىاست از خمر كه براى خورندگانش لذّت فراوان دارد ؛ خمر در دنيا گرچه مادّه اىاست خبيث ، و بدبو ، و بدطعم ، كه عقل را تخدير نموده ، و از حسّ و ادراك ساقط نموده ، و انسان را در رديف بهائم سقوط مىدهد ؛ لكن خمر آخرت ، جذبات الهيّه است ، كه در اثر تجليّات صفات و اسماء در قلب پيدا مىشود ، و چنان عقل را مبهوت و حيران مىسازد ، كه با وجود مشاهدهء آن اسماء كليّه و صفات الهيّه غير محدوده ، عقل دورانديش و محافظه كار و مصلحت انديش را ساقط نموده ، و به‌كلى مراتب هستى را فراموش مىنمايد ، و چون در او اين خاصيّت موجود است ، تعبير به خمر شده است . ولى اين خمر انسان را از مرتبهء عقل به بالاتر كه مرتبهء شهود و قلب است رهبرى مىكند . بنابراين « انهار من خمر » ، ظهور اصناف و انواع محبّت صفات و ذات خداست كه براى شاربين كه كاملين و بالغين به‌درجه شهود هستند ، و استعداد مشاهده حسن