است آن جنبه تغيير و تبديل پيدا نمىكند . هدايت موجودات به دست امام است بنابراين ائمّه كه هدايت به امر الله ميكنند ، يعنى با ملكوت موجودات سر و كار داشته ، و هر موجودى را از جنبه امرى او نه تنها از جنبه خلقى او ، به‌سوى خدا هدايت مىكنند ؛ و به كمال خدا مىرسانند . قلب موجودات در دست امام است ، و از نقطه نظر سيطره و احاطه بر قلب ، آنان را به‌سوى خدا هدايت مىكند . پس امام كه مردم را به‌خدا هدايت مىكند ، به امر ملكوتى كه هميشه با آن موجود و ملازم است هدايت مىكند ، و اين در حقيقت ولايتى است به حسب باطن در ارواح و قلوب موجودات نظير ولايتى كه هر يك از افراد بشر از راه باطن و قلبش نسبت به اعمال خود دارد ، اين است معنى امام . و امّا در آيه شريفه علّت موهبت اين منصب را اينطور بيان كرده است : « لَمَّا صَبَرُوا وَ كانُوا بِآياتِنا يُوقِنُونَ » « 1 » يكى صبر است در راه خدا ، و منظور از صبر ، استقامت و ايستادگى است در تمام امتحانات و ابتلائاتى كه بنده در راه عبوديّت و وصول به‌مراد براى او پيش مىآيد ، و ديگر آنكه قبل از آن به مرحله يقين رسيده باشند . در آياتى از قرآن مجيد ، مىبينيم كه علامت يقين را كشف حجب ملكوتيّه معرّفى مىنمايد ، صاحب يقين كسى است كه حقائق موجودات و ملكوت آنان را ادراك كند ، و محجوب كسى است كه پرده روى قلب او گرفته و او را از مشاهدهء انوار ملكوتيّه باز دارد مانند آيه : « وَ كَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ لِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ » « 2 » و اين‌طور ما به ابراهيم ملكوت آسمان‌ها و زمين را نشان داديم و براى آنكه از صاحبان يقين بوده باشد . اين آيه مىرساند كه نشان دادن ملكوت آسمان و زمين مقدمهء افاضهء يقين بر قلب ابراهيم بوده است و روى اين زمينه يقين از مشاهدهء انوار ملكوتيّه جدا نخواهد بود .

--> ( 1 ) سوره سجده : 32 ذيل آيه 24 ( 2 ) سوره انعام : ( 6 ) - آيه 75