السيد محمد حسين الطهراني
106
امام شناسى (فارسى)
بهوجود مىآيند منوط و مربوط بهسبب و علّتى هستند كه از آن ناشى شده ، و به علّت صدور از آن علّت در خارج متحقّق مىگردند . بنابراين تمام افعال و اقوالى كه از پيغمبر سر مىزند ، بر ميزان واحد ، كه همه آنها صواب و حقّ و اطاعت است معلول سببى است كه در خود پيغمبر وجود دارد ؛ و آن همان ملكه و قوّهء رادعهاىاست كه در پيغمبر موجود است . همانطور كه ما هر فعل و كارى كه انجام دهيم تا اوّل صورت آن روز تصوّر نكنيم و ميل به آنها پيدا نكنيم و بهدنبال آن ارادهء تحققّ او را ننمائيم آن فعل از ما سر نمىزند ، و براى آنكه كارى را انجام دهيم در وهلهء اوّل بايد حتماً منظره و شكل آن كار را تصوّر كنيم ؛ و در وهلهء دوّم ميل به آن كار پيدا كنيم ، و در وهلهء سوّم ارادهء بهجا آوردن آن را در خود ايجاد كنيم . در انبياء نيز همينطور است ، افعالى كه از آنها سر مىزند پس از تصوّر صورت علميّه و ميل و ارادهء تحققّ آن است . باز براى توضيح مىگوئيم ، از ما افراد بشر كارهاى خوب و بدى سر مىزند ؛ براى كارهاى خوب حتماً بايد اوّل صورت علميّه آنرا در نظر آورده و بعد از ميل و اراده بجاى آوريم ، و براى كارهاى بد نيز حتما بايد اوّل صورت علميّه آن را در نظر بگيريم ، و سپس ميل و اراده به وقوع آن پيدا كنيم . حال اگر فرض بشود در افرادى آن صورتهائى كه در ذهن آنها پيدا مىشود و به آن ميل مىكنند ، فقط و دائماً صورتهاى خوب و پسنديده باشد ، بنابراين بعد از تعلّق اراده به آنها ، هميشه و بطور دوام از آنها كارى پسنديده ظهور و بهروز خواهد نمود ؛ و اگر بهعكس در ذهن افرادى پيوسته صورتهاى قبيح و منظرههاى خيانت و جنايت و معصيت بهوجود آمده و بدان ميل و اراده كنند ، پيوسته از آنها افعال قبيحه صادر خواهد شد ، اينها اهل شقاوتند كما آنكه دسته اوّل اهل سعادتند . پيغمبران از افرادى هستند كه دائماً در ذهن آنها صورتهاى خيرات و كردار نيك منعكس مىشود ، و بدان ميل مىكنند ، و پس از اراده انجام مىدهند ؛ و چون اين صورتها پشت سر هم بدون فاصله در ذهن آنها پيدا مىشود ، براى آنان حصول اين صُوَر ملكهء مىگردد ، ماند ملكهء عفت و شجاعت و سخاوت و غيرها ، و اين عبارت است از ملكهء عصمت در آنها . بنابراين صدور افعال از پيمبران به وصف طاعت ، هميشه و به نحو دوام ،