و كسى كه از آن سكوت كند جاهل است ، و كسى كه پندارد به‌سويش و اصل گشته است براى او حاصلى نمىباشد ، و كسى كه گمان نمايد او به آن نزديك است از آن دور است ، و كسى كه به نظر خود آن را وجدان كند فقدان آن را كرده است . و تمام چيزهائى را كه شما با افكار و انديشه‌هاى خودتان تشخيص مىدهيد و با عقلهايتان در تمام‌ترين و كاملترين معانى كه در نظرتان وجود دارد ادراك مىنمائيد ، آن چيز بازگشته و ردّشدهء به سوى خود شما مىباشد ؛ آن چيز حادث و مصنوعى است همانند خود شما ! » كلامِ خواجه عبد الله أنصارى پيرامون توحيد و همچنين شيخ عارف خواجه عبد الله أنصارىّ قدَّس اللهُ روحَه در شعر خود مىگويد : ما وَحَّدَ الْواحِدَ مِنْ واحِدِ * إذْ كُلُّ مَنْ وَحَّدَهُ جاحِدُ ( 1 ) تَوْحيدُ مَنْ يَنْطِقُ عَنْ نَعْتِهِ * عاريَةٌ أبْطَلَها الْواحِدُ ( 2 ) تَوْحيدُهُ إيّاهُ تَوْحيدُهُ * وَ نَعْتُ مَنْ يَنْعَتُهُ لاحِدُ ( 3 ) « 1 » 1 - احدى از آدميان حقّ توحيد ذات واحد را ادا نكرده است ، زيرا تمام كسانى كه وصف توحيد وى را مىكنند خودشان اهل جحود و انكار هستند . 2 - وصف توحيد وى براى آن كس كه از صفت او سخن مىگويد ، عاريتى است كه خداوند آن را نمىپذيرد و ابطال مىنمايد . 3 - وصف توحيد خداوند همان وصف توحيدى است كه خودش براى خود مىكند ، و توصيف دگرى كه وى را توصيف مىكند همچون تيرى است كه از نشانه عدول كرده است . و شيخ عارف فقيه صوفى كامل بالمعنَى الحقيقىّ فخر الإسلام و سند

--> ( 1 ) « جامع الاسرار و منبع الانوار » سيّد حيدر آملى ، ص 72