السيد محمد حسين الطهراني
24
الله شناسى (فارسى)
زيرا كوچكترين مرتبه از مراتب آن مانند كسى است كه بشنود در عالم وجود ، چيزى وجود دارد كه تمام اشيائى را كه با آن تلاقى كنند معدوم و نابود مىسازد ، و در تمام اشيائى كه در برابر و محاذات آن قرار گيرند اثر خود را ظاهر مىكند ، و هر مقدار از آن گرفته و برداشته شود ابداً از آن چيزى كم و كاست نمىگردد ؛ و آن موجود را آتش مىنامند . و نظير اين مرتبه در باب معرفت خداوند تعالى ، معرفت مقلِّدين است كه بدون وقوف بر برهان و حجّت الهيّه ، دين را تصديق كردهاند . و از اين معرفت برتر ، معرفت كسى مىباشد كه دود آتش به وى رسيده باشد و دانسته باشد كه لا بدّ بايد مؤثّرى باشد تا اين دود اثر آن بوده باشد ، و در اين صورت حكم به وجود آتش كند . و نظير اين مرتبه در معرفت خداى تعالى معرفت اهل نظر و استدلال مىباشد كه با براهين قاطعه حكم بر وجود صانع مىنمايند . و از اين بالاتر مرتبهء كسى است كه به سبب مجاورت با آتش ، گرمى آن را حسّ كند و با نور آن موجودات را مشاهده كند و بدان اثر منتفع گردد . و نظير اين مرتبه در معرفت خداوند سبحانه معرفت مؤمنين خالص است كه قلوبشان به خدا اطمينان و آرامش يافته است و يقين كردهاند كه اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ؛ همانطور كه خداوند خود را بدين صفت توصيف نموده است . و از اين عالىتر مرتبهء كسى است كه با جميع وجودش در آتش بسوزد و بگدازد و محترق گردد ، و با تمام كلّيّت و آثارش در آتش متلاشى شود . و نظير اين مرتبه در معرفت خداى تعالى معرفت اهل شهود و فناء فى الله است . و اين بالاترين درجه و عالىترين مرتبه و آخرين مرحله مىباشد ؛ رَزَقَنا اللهُ الوُصولَ إلَيها و الوُقوفَ عَليها بمَنِّه و كَرَمه - پايان يافت گفتار خواجه