است ، پس بايد مراد آن كس بوده باشد كه بطور اطلاق در حوائج به او رجوع مىكنند . و چون خداى تعالى به وجودآورندهء ما سواى خود از موجودات است كه همه نيازمند به دو هستند ، و هر چيزى كه بر آن كلمهء « شىء غير او » صدق بنمايد در ذاتش و صفاتش و آثارش قصد او را مىكند ، بدليل قَولِه تَعالَى : أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ . ( سورهء أعراف ، آيه 54 ) « آگاه باش كه عالم خلق و عالم امر اختصاص به او دارد ! » و بدليل گفتارش بطور اطلاق : وَ أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى . ( سورهء نجم ، آيه 42 ) « و غايت و انتهاى هر چيز به سوى پروردگار تو مىباشد ! » لهذا در كاخ وجود و عالم آفرينش تنها او صمد است در هر حاجتى ؛ هيچ چيز قصد چيز ديگرى را نمىكند مگر آنكه قصدش به او منتهى مىشود ، يا بواسطهء او حاجتش برآورده گردد و مَقضىُّ المرام شود « 1 »

--> ( 1 ) در تفسير « بيان السّعادة » ص 328 در ضمن بيان روايات وارده در معنى كلمهء الصَّمَدُ گويد : « از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام روايت است كه جماعتى از فلسطين بر حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام وارد شدند و از مسائلى سؤال نمودند و حضرت جواب فرمود . پس از كلمهء صمد پرسيدند و حضرت بطور تفصيل جواب مشروح و مبيّنى را بيان كرد و در پايان آن فرمود : لَوْ وَجَدْتُ لِعِلْمى الَّذى آتانىَ اللَّهُ عَزّ وَ جَلَّ حَمَلَةً لَنَشَرْتُ التَّوْحيدَ وَ الإسْلامَ وَ الإيمانَ وَ الدّينَ وَ الشَّرائِعَ مِنَ الصَّمَدِ ! وَ كَيْفَ لى بِذَلِكَ وَ لَمْ يَجِدْ جَدّى أميرُ الْمُؤْمِنينَ عَلَيْهِ السَّلامُ حَمَلَةً لِعِلْمِهِ ، حَتَّى كانَ يَتَنَفَّسُ الصُّعَداءَ وَ يَقولُ عَلَى الْمِنْبَرِ : سَلونى قَبْلَ أنْ تَفْقِدونى ، فَإنَّ بَيْنَ الْجَوانِحِ مِنّى عِلْماً جَمّاً ! هاهِ هاهِ ! ألا لا أجِدُ مَنْ يَحْمِلُهُ ! ألا وَ إنّى عَلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ ؛