سازش ندارد ؛ قشريّون و ظاهريّون كه از جهتى سطح فكرى شان ، و از جهتى سطح علميشان كوتاه و ضعيف است ، براى زير بار نرفتن اين مسئله و عدم تقليد و تبعيّت از مرد وارستهء راه پيموده ، خود را راحت كرده و با نداى كفر و خروج از اسلام ، زيربناى اين بنيان را خراب و تيشه بر بن اين ريشه زده و با اتّهام به نجاست كه اثر زندقه و الحاد است آنان را زنديق و ملحد دانسته‌اند . آرى ! معروف است و تجربه هم تأييد مىكند كه تكفير و تفسيق چماق بىخردان است . و اينان با اين تكفير ، تيشه بر اساس اسلام زده‌اند . مگر نه آنكه اسلام دين و آئين توحيد است ؟ توحيد عين وحدت است . توحيد از باب تفعيل و متعدّى ، و وحدت از باب ثلاثى مجرّد و فعل لازم است . توحيد اسلام يعنى يكى كردن جميع كَثَرات و منحصر گردانيدن اثر و قوّه و علم و حيات و قدرت و وجود و ذات را در حضرت حقّ سبحانه و تعالى . وحدت يعنى يكى شدن و يگانه بودن اين افعال و اسماء و صفات و ذات در آن حضرت متعال . در اين صورت « وحدت وجود » يعنى نتيجه و ما حصلِ به‌دست‌آمدهء از توحيد ، و ثمرهء اين شجرهء مثمره . پس كجا توحيد با وحدت ضدّيّت دارد . توحيد اسلام كمال ملايمت بلكه عينيّت با آن را دارد . « وحدت وجود » شربت شيرين و خوشگوار « توحيد حقّ » در مراحل كثرات است . امّا اين بىانصافان كه نمىتوانسته‌اند و نتوانسته‌اند آنان را به « توحيد در وجود » متّهم سازند ، زيرا اين كلام ملعبه و بازيچه براى دشمنان و دوستان مىشد كه عجيب است ! چه عيب دارد كسى كه به دين اسلام گرويده است به نتائج غائى آن كه توحيد در ذات و در صفت است برسد و « توحيد در وجودى » گردد ؟ آمده‌اند لفظ « توحيد » را با « وحدت » عوض كرده‌اند ؛ و عوامّ النّاس