و همچنين است آيات ديگر . ولى بر اثر اهميتى كه خورشيد و ماه دارند و فايدهء عظيمى كه از تسخير اين دو كرهء آسمانى عايد بشر مىگردد ، قرآن تسخير اين دو منبع قدرت و مشعل فروزان آسمانى را در سوره‌هاى مختلفى يادآور شده و آن را بزرگ‌ترين گواه توحيد و استوارترين دليل قدرت و روشن‌ترين سند بر لطف و مهربانى خدا مىداند . « 1 » حقيقت تسخير و تاريخ آن از آن‌جا كه تسخير كنندهء واقعى اين موجودات خداست ، حقيقت تسخير جز اين نخواهد بود كه موجود مسخَّر ، مطيع و فرمانبردار ارادهء خدا باشد و در برابر خواست و سنن و قوانين خلقت او ، خاضع گردد و جملهء « كُلٌّ يَجْرى لِأَجَلٍ مُسَمًّى » كه در ذيل آيهء مورد بحث وارد شده ، مبين حقيقت تسخير است و چون اين تسخير ، براى انتفاع و استفاده بشر انجام گرفته است ، صحيح است كه گفته شود آفتاب و ماه مسخر بشر است و در حقيقت خدا ، آن را به نفع بشر تسخير نموده است . تاريخ اين تسخير را مىتوان از لفظ « سخر » كه فعل ماضى است و بر انجام فعل در زمان گذشته دلالت دارد به دست آورد . اين نوع آيات به تسخير فضا و دست‌يابى بشر بر كرات آسمانى ارتباطى ندارد و يا لااقل اين آيات در اين باره خيلى صريح نيست . عظمت خورشيد خورشيد بايد نخستين كرهء آسمانى باشد كه در آغاز پيدايش تمدن ، توجه

--> ( 1 ) . علاوه بر سوره مورد بحث ر . ك : ابراهيم ( 14 ) آيهء 33 ؛ نحل ( 16 ) آيهء 12 ؛ عنكبوت ( 29 ) آيهء 61 ؛ لقمان ( 31 ) آيهء 29 ؛ فاطر ( 35 ) آيهء 13 ؛ زمر ( 39 ) آيهء 5 .