الشيخ السبحاني

49

قرآن و اسرار آفرينش (تفسير سوره رعد) (فارسى)

كه « عرش » و « عريش » در موارد زير به كار رفته‌اند : 1 . عريش : سايبانى است كه از چوب و شاخ و برگ درخت ساخته مىشود و انصار در جنگ بدر به پيامبر گفتند : « ألانبني عليك عريشا ؛ آيا اجازه مىدهيد براى شما سايبانى به پا كنيم ؟ » 2 . عريش : كجاوه و محمل زنان كه شبيه به داربست انگور است . « 1 » 3 . عرش : داربست انگور . عرب به بالا بردن شاخه‌هاى تاك و بستن آن به داربست مىگويد : « تعريش الكرم » . 4 . عرش : سقف خانه . سپس مىگويد : هر بنايى كه اثر سايبانى داشته باشد ، به آن عرش مىگويند . دقت در معانى آياتى كه لفظ عرش در آنها به كار رفته اين نظر را تأييد مىكند ؛ زيرا در آيات زير ، لفظ عرش در سقف و بناهاى بلند به كار رفته است ، مانند « وَ دَمَّرْنَا مَا كَانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَ قَوْمَهُ وَ مَا كَانُواْ يَعْرِشُونَ ؛ « 2 » آن‌چه را فرعون و قوم او مىساختند و خانه‌هايى را كه بالا مىبردند نابود كرديم » . « . . . أَنِ اتَّخِذِى مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ ؛ « 3 » به زنبور عسل الهام كرديم كه از كوه‌ها و درختان و آن‌چه مردم مىسازند براى خود لانه گيرد » . « أَوْ كَالَّذِى مَرَّ عَلَى قَرْيَةٍ وَ هِىَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا . . . ؛ « 4 » يا به سان كسى كه از دهكده‌اى عبور كرد كه خانه‌هاى آن فرو ريخته بود » .

--> ( 1 ) . راغب ، مفردات ، ص 339 . راغب ، معناى اصيل عرش را خانهء سقف‌دار گرفته است نه خود سقف و ارتفاع ، سپس با آيهء « وَ هِىَ خاوِيةٌ عَلى عُرُوشِها » استدلال نموده است ، ولى عبارت المقاييس دقيق‌تر است . ( 2 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 137 . ( 3 ) . نحل ( 16 ) آيهء 68 . ( 4 ) . بقره ( 2 ) آيهء 259 .