از انواع ديگر حروف نيز ، مانند « شديده » و « رخوه » و « مطبقه » و « منفتحه » و « مستعليه » و « منخفضه » « 1 » ، نيمى را آورده و نيم ديگر را ترك گفته است . خلاصهء در مورد تمام انواع حروف ، چنين كارى را انجام داده است . « 2 » به‌طور مسلم چنين تبعيضى خالى از نكته نبوده و از اشاره به اين وجه نيز خالى نيست . شايد علت اين‌كه از حروف تهجى و انواع حروف نيمى را آورده و نيم ديگر را ترك گفته است اين باشد كه نيمى از اعجاز قرآن به زيبايى لفظ و نيمى ديگر آن به عظمت معانى قرآن مربوط است . و از اين‌كه قرآن در مجموع اين سوره‌ها ، نيمى از حروف الفبا را آورده خواسته است برساند اگر مىانديشيد كه زيبايى ظاهر و اعجاز لفظى آن ، مولود قريحهء پيامبر است شما نيز برخيزيد از همين مواد و عناصر چنين كلام زيبا و معجزه‌اى بياوريد . « 3 » برخى به اين نظريه ايراد و خرده گرفته‌اند كه بيانگر عدم تأمل كافى در آن است . اكنون اين اشكال‌ها را بيان مىكنيم : الف ) موقع نزول قرآن خود عرب‌ها متوجه بودند كه حضرت محمد صلى الله عليه و آله عبارات عربى را تلاوت مىكند . ب ) در چند سوره از قرآن تصريح شده است كه خدا اين قرآن را به زبان عربى نازل كرده است چنان‌كه در سورهء شعراء آيهء 192 مىفرمايد : « بلسان عربى مبين ؛ به زبان عربى روشن » . ج ) اگر اين نوع حروف به حروف زبان عربى اشاره دارد ؛ چرا تمام حروف ذكر نشده و برخى از حروف ، چند بار تكرار شده است ؟ « 4 » پاسخ : هدف از آوردن حروف بيان اين نكته نيست كه اين قرآن به زبان عربى نازل شده و از حروف عربى تشكيل يافته است ، بلكه هدف اين است كه اين قرآن

--> ( 1 ) . دربارهء توضيح صفات حروف ر . ك : فقيد علم و ادب ، مرحوم مدرس تبريزى ، نثراللئالى ، ص 33 - 39 . ( 2 ) . تفسير كشاف ، ج 1 ، ص 78 - 79 . در اين كتاب به‌طور مشروح اين مطلب بيان شده است . ( 3 ) . علامه شهرستانى ، المعجزة الخالده ، ص 122 . ( 4 ) . تفسير آيات مشكلهء قرآن ، ص 11 .