الشيخ السبحاني
19
قرآن و اسرار آفرينش (تفسير سوره رعد) (فارسى)
چنين تفسير مىكنند : « الف » به « اللّه » و لام به « لطيف » و ميم به « مجيد » و راء به « رحمان » اشاره دارد و در عينحال سوگند به آنها نيز هست . بنابر اين معناى آيهء مورد بحث ما چنين مىشود : « به خداى لطيف و مجيد و رحيم سوگند » ، اين آيات كتاب است و آنچه از پروردگار تو نازل شد صحيح است . از ميان مفسران اين نظر را ابن عباس و سدى و عكرمه برگزيدهاند . « 1 » ابنعباس مىگويد : ممكن است كه « الف » به « احديت و اوليت و آخريت و ازليت و ابديت » خداوند و « لام » به اسم مبارك « لطيف » و « ميم » به اسماى « ملك » ، « مجيد » و « منان » اشاره بوده باشد . باز مىگويد : « كهيعص » يك نوع ستايشى است از خداوند در مورد خويش و « كاف » به « كافى » اشاره دارد و « هاء » به « هادى » و « عين » به « عالم » و « صاد » به « صادق » . گاهى گفته مىشود كه اين حروف ، خود اسماى الهى هستند نه اشاره به آنها . از امير مؤمنان نقل شده كه مىفرمود : « يا كهيعص ! » ، « يا حم عسق ! » . و نيز گفته مىشود كه اين حروف اجزا و قطعاتى از اسماى الهىاند كه اگر با هم تركيب شوند به صورت يكى از اسما درمىآيند ؛ مثلًا هر گاه « الر » و « حم » و « نون » را با هم تركيب كنيم مجموع آنها « الرحمان » مىشود اگر چه اعمال چنين تركيبى در حروف ديگر در توان ما نيست . اين سه نوع تفسير ، كه امام رازى آن را نظر دوم و سوم و پنجم قرار داده است قريب و نزديك به هم هستند و از اين جهت ما همه را تحت نظر اول ذكر كرديم و همچنين چهار نظر ديگرى كه آنها را امام رازى نظر ششم و هفتم و هشتم و نهم ذكر كرده است هر چهارنظر « 2 » ، قريب به هم و در عين حال ، همگى نيز قريب به
--> ( 1 ) . تفسير طبرى ، ج 1 ، ص 66 . ( 2 ) . خلاصهء چهار نظر اين است كه اين حروف ، به صفات ذات ، صفات فعل ، يا به فرشته و پيامبر اشارهدارند .