الشيخ السبحاني
85
مربى نمونه (تفسير سوره لقمان) (فارسى)
اتفاقاً يكى از معانى « سماء » ، همان بلندى است . ابن عباس مىگويد : « سماء » عبارت است از چيزى كه « علاك وأظَلَّك » ، يعنى چيزى كه بالاتر از تو قرار گيرد و بر سر تو سايه بيندازد . چون ابرهايى كه از دريا برمىخيزند ، در نقطهء مرتفعتر از ما قرار مىگيرند و پس از يك رشته فعل وانفعالْ به صورت قطرات باران به دشت و دمن مىريزند ، خداوند در اين مورد لفظ « سماء » را به كار برده وفرموده : « وَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً . » البته « سماء » در قرآن معانى ديگرى نيز دارد ؛ مثلًا ، در همين آيهء مورد بحث ( آيهء دهم سوره ) به معناى « اجرام وستارگان » به كار رفته است ، چنان كه فرمود : « خَلَقَ السَّمواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ؛ آسمانها ( اجرام و ستارگان ) را بدون ستونى كه ببينيد آفريد . » البته « سماء » در قرآن معانى ديگرى نيز دارد كه يكى از كليدهاى حل آيات مربوط به آفرينش آسمانها اين است كه بدانيم « سماء » در قرآن در يك معنا به كار نرفته است . آيات مربوط به خلقت وآفرينش آسمانها ، از مباحث شايان دقت قرآن است وپرده بردارى از رازى كه در اين آيات وارد شده است ، در گرو اين است كه مجموع آيات در يكجا گردآورى گردد ، سپس با تأمل وتدبير در مفردات و جملههاى آيهها ، هدف قرآن روشنگردد .