الشيخ السبحاني
94
قرآن و معارف عقلى (تفسير سوره حديد) (فارسى)
مكان براى موجوداتى مىتوانند مانع و حايل شوند كه در عرض در دل آنها قرار گيرند . ولى خداوندى كه پيش از آفرينش زمان و مكان وجود داشته و زمان و مكان مصنوع او و در رتبهء پستتر و نازلتر از وجود او قرار گرفته است ، چگونه مىتوان تصور كرد كه به وسيلهء مخلوق خود ، كه در قبضهء قدرت او آفريده شده است ، محدود و متناهى گردد . به طور مسلم موجودى كه در دل زمان و مكان باشد ، وسعت ديد او كمتر و محدود به حدّ خاصى خواهد بود ، ولى موجودى كه خالق و پديد آرندهء زمان و مكان است برتر و بالاتر از اين دو قيد خواهد شد و وسعت ديد او محدود و متناهى نخواهد بود . مشعلى فروزان در يك بيابان ظلمانى و تاريك به براستى اين آيه و نظاير آن در عصر تاريك و ظلمانى پيش از اسلام كه خداشناسان آن روز ، آفريدگار را بر فراز ابرها در نقطهء خاصى جستجو مىنمودند ، به سان مشعل فروزانى است در ميان بيابان فرو رفته در تاريكى . پيامبر اكرم اين حقايق را در دورانى بر جامعهء بشرى عرضه داشت كه پيروان توحيد ( يهود ) ! خدا را از آسمانها فرود آورده و در باغ « عدن » كه طراوت و صفاى خاصى داشت جاى داده بودند ؛ حتى گاه گاهى صبحگاهان خرامان خرامان به گردش و تفريح مىپرداخت و روزى كه آدم و حوا از ميوهء شجرهء منهيه خوردند ، صداى خدا را در باغ شنيدند و خود را در لابهلاى درختان پنهان كردند و خداوند به تعقيب آنها پرداخت ، سرانجام آنها را پيدا نكرد و صدا زد : كجاييد ؟ آدم گفت :