كوه داراى چنين شايستگى است كه اگر مورد خطاب خدا قرار گيرد ، بر اثر آگاهى از عظمت خطاب ، شكافته و پراكنده مىگردد . از برخى از آيات به طور اشاره ، وجود چنين آگاهيى استفاده مىشود ؛ آن جا كه مىفرمايد : « وَ إِنْ كانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الجِبالُ » ؛ « 1 » نزديك است كه از حيلهء آنان ، كوه‌ها از جاى خود كنده شوند . « تَكادُ السَّمواتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَتَنْشَقُّ الأَرضُ وَتَخِرُّ الجِبالُ هَدّاً » ؛ « 2 » نزديك است كه آسمان‌ها از هول آن فرو ريزد و زمين بشكافد و كوه‌ها درهم كوبيده شود . اگر به راستى در كوه‌ها شايستگى آگاهى از اوضاع خارج از خود نبود چنين توصيفى از آن‌ها دور از بلاغت بود آن‌گاه ناچار خواهيم بود كه براى آيه معناى مجازى از قبيل مبالغه و تمثيل فرض كنيم ، هم‌چنان كه برخى از مفسران در اين مورد مرتكب چنين كارى شده‌اند . آيات مربوط به روز رستاخيز ، پرده از روى چنين آگاهى بر مىدارد ؛ زيرا در چنين روزى دست‌ها و پاها و پوست‌ها بر جرايم انسان شهادت شهادت و گواهى خواهند داد و به فرمان خدا ، بشر مجرم را از خصوصيات زندگى او و كارهايى كه انجام داده است ، مطلع خواهند نمود . اكنون آيات اين قسمت : « يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ » ؛ « 3 » روزى فرا مىرسد كه زبان‌ها و دست‌ها و پاهاى آنان بر ضرر آنان گواهى مىدهد .

--> ( 1 ) . . ابراهيم ( 14 ) آيهء 46 . ( 2 ) . . مريم ( 19 ) آيهء 90 . ( 3 ) . . نور ( 24 ) آيهء 24 .