مگر نمىبينى كه ، آن چه آسمان‌ها و زمين است و خورشيد و ماه و ستارگان و كوه‌ها و درخت و چهارپايان و بسيارى از مردم خدا را سجده مىكنند . . . . بنابراين مسألهء سجده موجودات مسأله‌اى عمومى و فراگير است و اختصاص به موجودى خاص ندارد . آن چه مهم است فهميدن حقيقت سجده است و اين كه چگونه هر موجودى از ذىشعور و غير آن ، در برابر عظمت حق ابراز تذلل و كوچكى مىنمايد . مقصود از سجود موجودات ، چيست ؟ سجدهء انسان معمولًا با گذاردن اعضايى ، از جمله پيشانى و احياناً چانه « 1 » بر زمين انجام مىگيرد ، اين هيأت ظاهرى سجده است ولى روح آن ، همان ابراز تذلل و فروتنى در برابر معبود مىباشد . در اين جا اين مسأله مطرح مىگردد كه آيا در تحقق « سجده » كه هدف از آن كمال خضوع است ، لازم كه هيأت خاصى وجود داشته باشد و بدون تحقق آن ، نمىتوان اين لفظ را به كار برد يا اين كه ملاك و ميزان آن ، ابراز خضوع و فروتنى است و در هر كجا اين امر محقق گردد ، مىتوانيم لفظ سجده را به كار ببريم ، هر چند همان هيأت خاص وجود

--> ( 1 ) . . قرآن به اين عضو در اين آيه اشاره مىكند : « إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا العِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذا يُتْلى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلأَذقانِ سُجَّداً » ؛ افراد دانشمند از پيشينيان هر موقع ( آيات خدا ) بر آنها خوانده شود به روى زمين مىافتند در حالى كه چانه‌هاى خود را بر زمين مىگذارند - اسراء ( 17 ) آيهء 107 .