الشيخ السبحاني
130
قرآن و معارف عقلى (تفسير سوره حديد) (فارسى)
پيوند خويشاوندى از دايرهء اقوام درجهء اول ( پدر و مادر و پسر و دختر ) تجاوز نمىكند ؟ و ساير خويشاوندان ، مانند دايى و عمو و . . . تقريباً با بيگانگان يكسانند و طرز معاشرت والدين با فرزند ، روى يك محاسبهء دقيق مادى است كه هر گز نمىتوان نام آن را عاطفه نهاد ؛ از عواطف و سجاياى انسانى كه بگذريم ، دين و مذهب در ميان آنها پديدهاى ملى است و اثر و معنويت خود را از دست داده است و دينداران واقعى ، كه به راستى به آن معتقد باشند ، در ميان آنان بسيار كم است . علاج منحصر از نظر قرآن علاج واقعى براى زدودن قساوت و بروز صفا ، همان سنگين ساختن كفهء معنويات ، يعنى اعتقاد به وجود خدا و روز جزا ، آنگاه بهرهبردارى صحيح و معتدل از مظاهر زندگى مادى است . قرآن براى توجه دادن ما ، در آيهء 17 مَثَلى مىزند و مىفرمايد : باران زمينهاى مرده را با قطرههاى خود نرم و زنده مىسازد و در هر نقطهاى گلى و يا گياهى را پرورش مىدهد . هدف از اين مَثَل اين است كه ايمان و معنويات هم دلها را با پرورش دادن انواع فضايل زنده مىسازد . قرآن براى احياى عواطف انسانى در آيهء 18 دستور مىدهد كه ، در راه خدا انفاق كنيد و قرض نيكو بدهيد و اين كار براى خدا باشد . روى اين بيان ارتباط آيات سهگانه نيز با هم روشن گرديد و معلوم شد كه هر سه هدف واحدى را تعقيب مىكنند ؛ زيرا در نخستين آيهء مورد بحث ( آيه 16 ) دربارهء قساوت و سنگدلى اهل كتاب سخن مىگويد و در آيهء پس از آن ، با جملهء « أَنَّ اللَّهَ يُحْىِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها » ( خداوند زمين